Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-17T06:11:04Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Thierry.jpg
| afbeeldingbreedte = 180
| naam = Diederik van de Elzas
| leven = ca. 1099 - 1168
| functie = [[Lijst van graven van Vlaanderen|Graaf van Vlaanderen]], [[Graafschap Artesië|Artesië]] en [[Graafschap Zeeland|Zeeland]]
| periode = [[1128]]-[[1168]]
| voorganger = [[Karel de Goede|Karel I de Goede]] & [[Willem Clito]]
| opvolger = [[Filips van de Elzas|Filips I]]
| vader = [[Diederik II van Lotharingen]]
| moeder = [[Gertrudis van Vlaanderen]]
}}

'''Diederik''' (of '''Dirk''') '''van de Elzas''' (ca. [[1100]] – [[Grevelingen (stad)|Grevelingen]], [[4 januari]] [[1168]]) was [[Graafschap Vlaanderen|graaf van Vlaanderen]] van [[1128]] tot aan zijn dood. Na een tijd van burgeroorlog legde hij in het graafschap Vlaanderen de basis voor een tijd van vrede en welvaart. Hij reisde vier keer naar het [[Heilige Land]].<ref>Edward De Maesschalck, De graven van Vlaanderen (864-1384), Davidsfonds, 2022, p. 229</ref>

==Vlaanderen==
Hij was een zoon van [[Gertrudis van Vlaanderen]], dochter van graaf [[Robrecht I de Fries|Robrecht I van Vlaanderen]] en haar tweede echtgenoot hertog [[Diederik II van Lotharingen]]. Als kleinzoon van graaf [[Robrecht I de Fries]] kon hij na de moord op [[Karel de Goede]] in [[1127]] via zijn moeder Gertrudis rechten doen gelden op het [[graafschap Vlaanderen]]. Koning [[Lodewijk VI van Frankrijk]] had echter [[Willem Clito]], eveneens in de moederlijke lijn afstammend van de Vlaamse graven, als graaf benoemd.

Dit was tegen de zin van de Vlaamse steden en van de pro-keizer gezinde adelsfractie in Vlaanderen. [[Gent]], [[Brugge]], [[Rijsel]] en [[Sint-Omaars]], en een aantal edelen vroegen Diederik, toen heer van [[Bitche]], om graaf van Vlaanderen te worden. Er ontstond een strijd tussen Willem en Diederik. Lodewijk liet Diederik excommuniceren en belegerde hem in Rijsel. De Franse koning moest zich echter terugtrekken toen bleek dat Diederik de steun van [[Hendrik I van Engeland]] had. In 1128 leed Diederik nederlagen bij [[Ruiselede]] ([[Slag bij Axpoele]]) en [[Oostkamp]] en moest hij vluchten, eerst naar Brugge en daarna naar [[Aalst (Oost-Vlaanderen)|Aalst]]. Willem belegerde de stad maar werd op 27 juli dood in zijn tent aangetroffen. Dit werd door beide partijen als een teken gezien dat Diederik de rechtmatige graaf was, en er werd vrede gesloten. Diederik stond in 1128 verheffingsrechten op al zijn persoonlijke lenen in het hele graafschap af aan de [[Tempeliers]]. Dit was een grote schenking: een enorme bron van geldelijke inkomsten voor de nieuwe tempelorde. In 1157 vaardigde hij een akte uit, dat er voortaan een tempelier aan het grafelijk hof zou verblijven om de verheffingsrechten te innen.<ref>M. Nuyttens (2007), ''Krijgers voor God'', Walburg Pers, Zutphen, p. 86</ref>

In 1132 huldigde Diederik Lodewijk als zijn koning, in ruil voor zijn steun tegen de aanspraken van [[Boudewijn IV van Henegouwen]]. In de strijd tussen [[Frankrijk]] en [[Engeland]] probeerde hij een neutrale positie te bewaren, hetgeen de Vlaamse handel ten goede kwam. Onder zijn bewind konden de steden zich ontwikkelen en werden de instellingen organisatorisch hervormd.

==Het Heilige Land==
[[Bestand:Thierry_d'Alsace.jpg|thumb|Diederik van de Elzas brengt het Heilig Bloed naar Vlaanderen. Nagespeeld in de [[Heilig Bloedprocessie (Brugge)|Heilig Bloedprocessie]].]]
[[Bestand:Anoniem, Pareerkaars van het Heilig bloed (1401), KBS-FRB 02.jpg|miniatuur|[[Pareerkaars van het Heilig Bloed|Pareerkaars van het Heilig bloed]] met Diederik van de Elzas afgebeeld. ]]
In 1139 bezocht Diederik Jeruzalem en trouwde daar met [[Sybille van Anjou]], weduwe van Willem Clito en dochter van [[Fulco V van Anjou|Fulco]], koning van [[Koninkrijk Jeruzalem|Jeruzalem]]. Hij leidde een succesvolle expeditie naar [[Panias]] en nam deel aan de invasie van Gilead (het gebied ten oosten van de Jordaan). In datzelfde jaar keerde hij terug naar huis om [[Godfried II van Leuven]] bij te staan in de [[Grimbergse Oorlogen]].

Diederik nam deel aan de [[Tweede Kruistocht]]. Hij gaf leiding aan de oversteek van de [[Meander (rivier in Turkije)|Meander]] en vocht mee in een veldslag bij [[Konya (stad)|Konya]]. Diederik nam deel aan het beraad waarin werd besloten om Damascus aan te vallen, tegen de zin van de lokale kruisvaarders die aanvoerden dat ze altijd in vrede met Damascus hadden geleefd. Diederik eiste de stad op als hoofdstad voor zijn eigen kruisvaardersstaat en werd daarin gesteund door zijn zwager [[Boudewijn III van Jeruzalem]], [[Lodewijk VII van Frankrijk]] en [[Koenraad III (rooms-koning)|Koenraad III van Hohenstaufen]] - zeer tegen de zin van de leiders van de kruisvaardersstaten. Door onderlinge verdeeldheid van de kruivaarders liep het beleg na vier dagen al uit op een mislukking en trokken de kruisvaarders zich terug op Jeruzalem. In 1150 keerde hij terug naar Vlaanderen. Boudewijn van Henegouwen probeerde namelijk om Vlaanderen te veroveren maar Sybille (die als regentes was achtergebleven) wist hem te weerstaan en liet ook plundertochten in Henegouwen uitvoeren. Het volgende jaar sloot Diederik vrede met Boudewijn, met de afspraak dat hun kinderen, [[Margaretha van de Elzas|Margaretha]] en [[Boudewijn de Moedige|Boudewijn V van Henegouwen]] zouden trouwen

In 1156 trok Diederik voor de derde maal naar het Heilige Land. Ditmaal nam hij Sybille mee, en liet zijn zoon [[Filips van de Elzas]] achter als regent. Diederik nam deel aan het beleg van [[Shaizar]], dat mislukte toen hij ruzie kreeg met [[Reinoud van Châtillon]] over de vraag wie de vesting zou bezitten als die was veroverd. In 1159 keerde Diederik terug naar Vlaanderen maar Sybille bleef achter en trad in een klooster. Diederik liet Filips een belangrijk aandeel houden in het bestuur. In 1164 trok hij een vierde maal naar het Heilige Land en bezocht samen met [[Amalrik I van Jeruzalem]] de steden [[Antiochië]] en [[Tripoli (Libanon)|Tripoli]]. Na zijn thuiskomst in 1166 zegelde hij met een dadelpalm.

Diederik zou het [[Heilig Bloed (Brugge)|relikwie van het Heilig Bloed]] hebben meegenomen van zijn reizen.

== Laatste jaren ==
Diederik trok zich na zijn terugkeer uit het Heilig Land terug in de [[Augustijnen (kloosterorde)|augustijner]] [[Abdij van Waten]]. Van daaruit ondernam hij verschillende pelgrimstochten naar plaatsen in de omgeving. Hij stierf in 1168 bij een bezoek aan Grevelingen. Hij werd begraven in de Abdij van Waten.

==Huwelijken en kinderen==
Sommige bronnen vermelden dat Diederik in zijn eerste huwelijk zou zijn getrouwd met de weduwe van Karel ''de Goede'', [[Margaretha van Clermont]]. Dit is echter vrijwel zeker niet het geval.

Van zijn eerste vrouw is bekend dat ze Swanhilde heette, dat ze op [[4 september]] [[1132]] is overleden, en dat Diederik en zij in een te nauwe bloedverwantschap stonden. Diederik en Swanhilde kregen een dochter: [[Laureta van Vlaanderen]] (-1162).

[[Bestand:Graaf Diederik.jpg|thumb|175px|Graaf Diederik van de Elzas (afbeelding uit ''[[Flandria illustrata]]'', 1641)]]
Diederik en Sybille hadden de volgende kinderen:
* Boudewijn, overleden voor 1154
* [[Mattheüs I van de Elzas|Mattheüs]] (1138-1173), gehuwd met gravin [[Maria van Boulogne]]
* [[Filips van de Elzas|Filips]], geboren in 1142, graaf van 1168 tot 1191
* [[Pieter van Vlaanderen|Pieter]] (-1176), proost van Brugge en Sint-Omaars, bisschop van [[Oude bisdom Kamerijk|Kamerijk]], gaf zijn kerkelijke functies op om te trouwen met Mathilde, de weduwe van [[Gwijde van Nevers]] en werd zo graaf van [[Graafschap Nevers|Nevers]]. Hij kreeg een dochter Sybille die trouwde met Robert van Wavrin, seneschalk van Frankrijk.
* Gertrude (-1186), gehuwd met [[Humbert III van Savoye]] en daarna met Hugo III van Oisy.
* [[Margaretha van de Elzas|Margaretha]], geboren 1145, gravin van Vlaanderen 1191-1194, gehuwd in 1169 met graaf [[Boudewijn de Moedige|Boudewijn V van Henegouwen]], moeder van [[Boudewijn I van Constantinopel]] graaf van 1194-1205
* Matilda (ovl. 24 maart ca. 1194), 1187 abdis van [[abdij van Fontevraud|Fontevraud]]

Diederik had daarnaast drie buitenechtelijke kinderen:
* [[Gerard van de Elzas|Gerard]] (ovl. 1206), provoost van Brugge, kanselier van Vlaanderen, lid van de raad van regenten in 1202.
* Willem Bron (ovl. voor 1167), getrouwd met Christiana, ze hadden een zoon die ook Willem Bron heette.
* Conon

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="font-size:85%;"
|+'''Voorouders van Diederik van de Elzas'''
|-
| rowspan="8" align="center"| '''Diederik van de Elzas''' (1100-1168)
| rowspan="4" align="center"| '''Vader:''' [[Diederik II van Lotharingen]] (1050-1115)
| rowspan="2" align="center"| '''Grootvader:''' [[Gerard van Lotharingen]] (1030-1070)
| align="center"| '''Overgrootvader:''' [[Gerard III van Metz]] (-1045)
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' [[Gizela]] 
|-
| rowspan="2" align="center"| '''Grootmoeder:''' [[Hedwig Van Namen]] 
| align="center"| '''Overgrootvader:''' [[Albrecht I van Namen]] (950-1011)
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' [[Ermengarde van Lotharingen]] 
|-
| rowspan="4" align="center"| '''Moeder:''' [[Gertrudis van Vlaanderen]] (1080-1117)
| rowspan="2" align="center"| '''Grootvader:''' [[Robrecht I de Fries]] (1029-1093)
| align="center"| '''Overgrootvader:''' [[Boudewijn V van Vlaanderen]] (1013-1067)
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' [[Adela van Mesen]] (1009-1079)
|-
| rowspan="2" align="center"| '''Grootmoeder:''' [[Geertruida van Saksen]] (1033-1113)
| align="center"| '''Overgrootvader:''' [[Bernhard II van Saksen]] (990-1059)
|-
| align="center"| '''Overgrootmoeder:''' [[Eilika van Schweinfurt]] (1005-1059)
|}

==Zie ook==
* [[Lijst van graven van Vlaanderen]]
* [[Slag bij Axpoele]]

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Graaf van Vlaanderen]]
[[Categorie:Huis van de Elzas]]
[[Categorie:Persoon in de kruistochten]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 12e eeuw|Elzas, D]]

Diederik van de Elzas - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"