Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Codicil van Christopher Columbus, voorpagina, 1506 Een '''codicil''' is een door een persoon zelf met de hand geschreven, gedagtekend en door de schrijver zelf ondertekend document waarin bepaalde wensen worden vastgelegd die werking krijgen na overlijden. {{Citeer web|titel = Codicil een persoonlijk testament|url = https://www.erfwijzer.nl/codicil.html|werk = Erfwijzer|...'

2024-02-03T11:50:47Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|Codicil van Christopher Columbus, voorpagina, 1506 Een '''codicil''' is een door een persoon zelf met de hand geschreven, gedagtekend en door de schrijver zelf ondertekend document waarin bepaalde wensen worden vastgelegd die werking krijgen na overlijden. <ref>{{Citeer web|titel = Codicil een persoonlijk testament|url = https://www.erfwijzer.nl/codicil.html|werk = Erfwijzer|...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:1506 codicil of Christopher Columbus - cover page.jpg|thumb|Codicil van Christopher Columbus, voorpagina, 1506]]
Een '''codicil''' is een door een persoon zelf met de hand [[Schrijven|geschreven]], gedagtekend en door de schrijver zelf ondertekend document waarin bepaalde wensen worden vastgelegd die werking krijgen na overlijden. <ref>{{Citeer web|titel = Codicil een persoonlijk testament|url = https://www.erfwijzer.nl/codicil.html|werk = Erfwijzer|bezochtdatum = 2015-12-28|taal = nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20160107135811/https://www.erfwijzer.nl/codicil.html|archiefdatum=2016-01-07|dodeurl=nee}}</ref> In Nederland kan een codicil gebruikt worden voor bepaalde [[Uiterste wilsbeschikking|uiterste wilsbeschikkingen]], waarin de opsteller (erflater) zonder tussenkomst van de [[notaris]] de vererving van bepaalde roerende zaken regelt, artikel 4:97 Burgerlijk Wetboek ([[Erfrecht (Nederland)|erfrecht]]). Ook kan een codicil worden gebruikt voor het vastleggen van wensen rond de eigen [[Begrafenis|uitvaart]], of voor een regeling van [[auteursrecht|auteursrechten]] en [[naburige rechten]]. <ref>

Omdat een codicil veranderbaar is zonder het inschakelen van een notaris en dus zonder verdere kosten, kan de inhoud eenvoudiger worden aangepast als de omstandigheden wijzigen dan een testament. Dat is ook een nadeel, omdat anderen de inhoud ongeoorloofd kunnen wijzigen. Een codicil kan in bewaring worden gegeven bij een notaris, of er kan een kopie in een gesloten envelop aan enkele mensen in de naaste omgeving worden gegeven, zodat de inhoud niet eenvoudig door anderen dan erflater kan worden veranderd.

== Vorm van een codicil ==
Een getypte of gedrukte tekst is niet rechtsgeldig als codicil, zoiets kan in juridische zin niet als codicil worden aangemerkt. Als het codicil uit meerdere bladzijden bestaat, is verstandig dat de bladzijden doorlopend een nummer krijgen en op elke pagina een handtekening of paraaf wordt gezet.<ref name=":0">{{Citeer web|titel = Notaris.nl – Roerende zaken nalaten via een legaat of codicil|url = https://www.notaris.nl/testament/speciale-spullen-en-wensen|werk = www.notaris.nl|bezochtdatum = 2020-12-25|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210120105827/https://www.notaris.nl/testament/speciale-spullen-en-wensen|archiefdatum=2021-01-20|dodeurl=nee}}</ref>

Een getypte of gedrukte tekst kan wel gebruikt worden om wensen vast te houden voor het handelen na overlijden, maar dat document heeft niet de rechtskracht van een codicil en kan niet gezien worden als uiterste wilsbeschikking. Het zal alleen gebruikt kunnen worden als voor alle betrokkenen vast staat, dat dit de wensen van de overledene zelf zijn.

Wordt een door erflater ondertekende getypte of met printer gedrukte tekst in bewaring gegeven bij een notaris, geldt dat onder omstandigheden als onderhands testament (artt. 4:94 en 4:95 BW).

== Inhoud van een codicil ==
Door middel van een codicil kan iemand bij leven vastleggen dat bepaalde zaken als sieraden, boeken, (digitale) documenten, kledingstukken, meubels, mobiele telefoon, laptop of andere voorwerpen die behoren tot de eigen inboedel, na overlijden toekomen aan met naam en toenaam genoemde personen en/of instellingen, dit heet juridisch [[Legaat (erfenis)|legateren]]. De goederen gaan bij overlijden niet direct in eigendom over op de begunstigde, zoals de nalatenschapsgoederen bij een testament, een begunstigde krijgt een vordering op de erfgenamen. In het codicil kan de wens worden opgenomen dat een goed in het privévermogen valt van degene aan wie wordt vermaakt, zodat het bij scheiding niet naar het schoonkind kan gaan ('privéclausule'). Een verzameling sieraden, boeken, media of inboedelstukken kan niet als algemeenheid worden beschreven in het codicil, bijvoorbeeld "mijn sieraden", de stukken moeten afzonderlijk worden beschreven.

Ook kan het [[auteursrecht]] na het overlijden via een codicil geregeld worden. <ref>

Tevens kan een codicil wensen bevatten met betrekking tot verzorging van het eigen lichaam na overlijden, opbaring, de eigen uitvaart en de asbestemming. Ook indien de persoon niet bekwaam is een uiterste wil te maken, artikel 19, lid 1 [[Wet op de lijkbezorging|Wet op de Lijkbezorging]]. De opdrachtgever van begrafenis of crematie is verplicht de [[Wet op de lijkbezorging#Uitvaartwensen overledene|uitvaartwensen]] van overledene te volgen, ook als diegeen een zogenaamde ''begrafenisexecuteur'' is (art.18 lid 2 [[Wet op de lijkbezorging|Wet op de Lijkbezorging]]).

In een gedagtekend en persoonlijk ondertekend document kunnen aanwijzingen worden gegeven als hulp bij beheer en afwikkeling van de nalatenschap, zodat de manier waarop een nalatenschap wordt afgewikkeld niet volledig in handen ligt van erfgenamen die het voortouw nemen, een executeur of afwikkelingsbewindvoerder. Een dergelijk stuk kan als leidraad dienen voor uitleg van een testament, als dat er is, of ter beoordeling van het handelen van een erfgenaam, executeur of bewindvoerder door de rechter.<ref>{{Citeer journal |datum=2014-07-22 |titel=, Gerechtshof Amsterdam, 22 juli 2014, zaaknr. 200.114.273-01 |journal=De Rechtspraak (online) |issue=ECLI:NL:GHAMS:2014:3052 |url=https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHAMS:2014:3052 |taal=nl}}</ref> <ref>{{Citeer journal |datum=2016-10-25 |titel=, Gerechtshof Amsterdam, 25 oktober 2016, zaaknr 200.162.415/01 |journal=De Rechtspraak (online) |issue=ECLI:NL:GHAMS:2016:4265 |url=https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHAMS:2016:4265 |taal=nl}}</ref> Voor erfgenamen bestaat geen wettelijke verplichting zulke richtlijnen te volgen, wel een morele. Voor een executeur of bewindvoerder ligt dat anders, aldus de rechter.

== Rechtsgeldigheid ==
Een codicil heeft dezelfde rechtsgeldigheid als een testament, maar er is geen vormvereiste dat het door een notaris moet worden opgemaakt of bij een notaris in bewaring moet worden gegeven, zoals bij een testament. Wel kan het document bij een notaris in bewaring worden gegeven; maar wettelijk vereist is dat niet. Een codicil heeft niet dezelfde wettelijke bewijskracht als een notariële akte, ligt het bij een notaris is de authenticiteit eenvoudiger aan te tonen. Codicils worden niet centraal geregistreerd zoals een testament. Veilig opbergen van het document is een vereiste, maar ook dat een vertrouwenspersoon van de bergplaats op de hoogte is en er in geval van overlijden bij kan komen. Alleen het originele exemplaar is rechtsgeldig. <ref>{{Citeer web|titel = Laatste wil: een codicil of testament? - Geld en Recht|url = http://www.geldenrecht.nl/artikel/2015-02-02/laatste-wil-een-codicil-of-testament|werk = www.geldenrecht.nl|bezochtdatum = 2015-12-28|archiefurl=https://web.archive.org/web/20160107063706/http://www.geldenrecht.nl/artikel/2015-02-02/laatste-wil-een-codicil-of-testament|archiefdatum=2016-01-07|dodeurl=nee}}</ref> Nadeel van een codicil dat thuis wordt bewaard, is dat erfgenamen en niet-begunstigden de geldigheid er van kunnen aanvechten.

== Wijziging van een codicil ==
Wijziging van een codicil is mogelijk door een nieuw te maken en het oude te vernietigen (inclusief een eventuele kopie). Opzettelijke vernietiging van een codicil door anderen, zonder uitdrukkelijke toestemming van de erflater is een misdrijf; het maakt een erfgenaam die zich hieraan schuldig maakt onwaardig te erven: hij verliest dus zijn erfgenaamschap.

Een codicil kan ook herroepen worden met een bepaling in een testament.<ref name=":0" />

== Geschiedenis ==
Tegenwoordig is het codicil van beperkt belang; in de negentiende eeuw vormden echter de zo te legateren goederen voor het leeuwendeel van de bevolking het enige dat ze ooit zouden nalaten. De wetgever heeft daarom dit speciale "testament voor de armen" mogelijk gemaakt omdat de meesten geen geld hadden voor een echt testament.

== Niet mogelijk in codicil ==
Nalaten van geld (zowel contant geld als een banktegoed) en [[onroerende zaak|onroerende goederen]] kan niet via een codicil. Dit is alleen mogelijk door middel van een [[testament (akte)|testament]] via de notaris of een onderhandse akte die in bewaring wordt gegeven bij de notaris. Hetzelfde geldt voor waardevolle spullen zoals een auto, antiek of duurdere schilderijen.<ref name=":0" /> Tot invoering van het nieuwe erfrecht in 2003 was het mogelijk bij codicil een testamentuitvoerder te benoemen, dat is sindsdien niet meer mogelijk. Men kan nu bij testament een [[executeur]] benoemen, deze persoon heeft een wettelijk takenpakket. Wel blijven benoemingen in een codicil van vóór 2003 geldig.

== Donorcodicil ==
Een bijzondere vorm van het codicil is het [[donor (geneeskunde)|donor]]codicil. Hiermee geeft een persoon toestemming om na zijn of haar overlijden organen of weefsels te transplanteren naar een levende persoon. In Nederland wordt het donorcodicil wel centraal geregistreerd.

== Zie ook ==
* [[Wilsverklaring]]
* [[Levenstestament]]
* [[Wet op de lijkbezorging#Uitvaartwensen overledene|Wensen voor de uitvaart]]
* [[Testament (akte)|Testament]]
* [[Uiterste wilsbeschikking]]
* [[Uiterste wil]]
* [[Inboedel]]
{{Appendix}}

[[Categorie:Certificaat]][[Categorie:Erfrecht]][[Categorie:Burgerlijk recht]]

Codicil - Bewerkingsoverzicht