Colani: /* Varia */

2024-04-15T11:05:36Z

Varia

Nieuwe pagina

[[Bestand:Devil_codex_Gigas.jpg|thumb|De Codex Gigas]]
[[Bestand:Devil's portrait, Herman the Recluse, Codex Gigas, Benedictine monastery of Podlažice, early 13th century.jpg|thumb|De afbeelding van de duivel op pagina 290 waar de Codex Gigas zijn bijnaam aan dankt.]]
[[Bestand:sapientia.jpg|thumb|Een van de overige illustraties in de Codex Gigas.]]
De '''Codex Gigas''', ook wel de '''Bijbel van Satan''' of de '''Duivelsbijbel''' genoemd, is een [[middeleeuwen|middeleeuws]] [[handschrift (document)|manuscript]] dat uit omstreeks [[1230]] stamt. De recentste vermelding in de [[Handschrift (document)|codex]] zelf verwijst naar gebeurtenissen in het jaar [[1229]]. Het boek dankt zijn bijnamen aan een afbeelding van de [[Duivel]] die op een van de pagina's is opgenomen.

== Inhoud ==
De codex is geschreven in het [[Latijn]] en bevat onder andere de complete [[Bijbel (christendom)|Bijbel]] (in een pre-[[Vulgaat|vulgate]] versie, [[Vetus Latina]]{{Bron?||2011|01|01}}), de ''Etymologiae'' van [[Isidorus van Sevilla]], de ''Oudheid van de Joden'' van [[Flavius Josephus]], een [[necrologium]], enkele traktaten, [[magie|magische]] formules, plaatselijke bescheiden en een lijst met de namen van broeders in het klooster van [[Podlažice]].

Het boek weegt 75 kilogram en is het dikste bewaard gebleven boek uit de middeleeuwen. Het boek is 92 centimeter lang, 50 centimeter breed en 22 centimeter dik. Het boek heeft een houten band. In totaal zijn 624 pagina's van de oorspronkelijke 640 pagina's goed bewaard gebleven. De pagina's zijn verdeeld over 320 vellen gemaakt van koeienperkament - volgens andere bronnen ezelsperkament - van 160 verschillende dieren. In de codex zijn veel gekleurde afbeeldingen opgenomen. Acht van deze 320 vellen met daarop 16 pagina's tekst zijn om onduidelijke reden verwijderd. Waarschijnlijk bevatten deze ontbrekende pagina's de [[Regula Benedicti]], de [[kloosterregel]] van de [[benedictijnen]].

== Geschiedenis ==
Naar verluidt zou een benedictijner monnik een zeer verschrikkelijke zonde hebben begaan, die zo erg was dat deze niet vernoemd werd. Zijn straf luidde in het Latijn ''inclusus'', wat 'levend begraven te worden' kan betekenen. De monnik smeekt zijn oversten hem één laatste kans te geven. Als hij in één nacht erin slaagt om een boek te schrijven, dat alle kennis die er is bevat, zal zijn straf vervallen. Zijn oversten gaan akkoord, en de monnik begint met schrijven. Maar rond middernacht is hij nog lang niet klaar, en hij beseft dat hij het boek ook nooit op tijd af zal hebben. Dan verschijnt de duivel, die hem een voorstel doet: de duivel zal voor de volgende dag het complete boek geschreven hebben, maar in ruil daarvoor zal de ziel van de monnik aan de duivel toebehoren. De wanhopige monnik sluit het pact, en de volgende dag is het boek inderdaad door de duivel af. Maar daarvoor moet de monnik wel tot in de eeuwigheid branden in de hel.

Zdenek Uhlir, een deskundige op het gebied van middeleeuwse manuscripten, denkt dat de codex inderdaad door een benedictijner monnik uit een klooster in [[Podlažice]] (een stad op ongeveer 100 kilometer van [[Praag]]) geschreven is in de dertiende eeuw, maar dat het werk in werkelijkheid tien tot twaalf jaar heeft gevergd <ref>Algemeen Dagblad "Bijbel van Satan terug in Praag", 23 september 2007 (</ref>[http://www.tsjechie.net/board/f23/bijbel-satan-terug-in-praag-15567.html kopie]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }}) , maar volgens andere bronnen heeft het uitlijnen, schrijven en versieren van de Codex Gigas zeker 25 tot 35 jaar geduurd. Wat opvalt is dat de schrijfstijl steeds hetzelfde is en dat de Codex in zijn geheel door één [[handschrift (persoon)|schrijfhand]] is geschreven. Ook is de samenstelling van de inkt over het gehele boek vrijwel constant. <ref>National Geographic Channel: Devil's Bible</ref>

Waarschijnlijk berust de mythe van de monnik die een verband sluit met de duivel, op een verkeerde interpretatie. Het Latijnse woord ''inclusus'' werd vertaald als 'levend begraven te worden', maar kan ook een zelfstandig naamwoord zijn, waarbij het 'kluizenaar' betekent. Waarschijnlijk gaat het hier dus eerder om een monnik die teruggetrokken in het klooster leefde, en een groot deel van zijn leven bezig was met het schrijven van dit ene boek: de ''Codex Gigas''. De afbeelding van de duivel bevindt zich op een rechterpagina, terwijl op de linkerpagina ernaast de [[hemel]] is afgebeeld. Op deze manier is er een soort symboliek in het boek, die het meest tot zijn recht komt als het boek gesloten is: goed en kwaad zijn elkaars tegenpolen (de twee pagina's staan tegenover elkaar), maar zijn daarnaast ook met elkaar verbonden (de twee pagina's zitten tegen elkaar).

Na de vervaardiging heeft de codex waarschijnlijk geruime tijd in het klooster van Podlažice gelegen, totdat het klooster in de 15e eeuw verwoest werd. Van [[1477]] tot [[1593]] maakte de codex deel uit van de bibliotheek van het klooster in Broumov, waarna het in [[1594]] naar Praag verhuisde om een onderdeel van de verzameling van [[keizer Rudolf II]] te worden. In [[1648]] werd het boek door [[Zweden|Zweedse]] troepen als oorlogsbuit meegenomen uit de [[Praagse burcht|Burcht van Praag]]. Vanaf [[1649]] maakt het boek onderdeel uit van de [[Koninklijke Bibliotheek (Zweden)|Zweedse Koninklijke Bibliotheek]] in [[Stockholm]].

== Varia ==
* Ondanks de duivelslegende is de codex nooit verboden door de [[Inquisitie]].
* In 2007 werd de codex door Zweden tijdelijk uitgeleend aan Tsjechië voor een tentoonstelling in de Nationale Bibliotheek van Praag waar deze tot 6 januari 2008<ref>Algemeen Dagblad "Bijbel van Satan terug in Praag", 23 september 2007</ref> te zien was.

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20071012230510/http://www.kb.se/codex-gigas/eng/ De Codex Gigas op de site van de Zweedse Koninklijke Bibliotheek]
* [https://web.archive.org/web/20071011014530/http://www.kb.se/codex-gigas/eng/Browse-the-Manuscript/ De complete Codex Gigas online]
{{Appendix|2=
{{References}}
}}

[[Categorie:Manuscript uit de 13e eeuw]][[Categorie:Middeleeuwse literatuur in het Latijn]]

Codex Gigas - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Varia */