Colani: /* Varia */

2024-08-01T05:45:39Z

Varia

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Prins Claus (1986).jpg
| onderschrift = Prins Claus der Nederlanden (1986).
| naam = Claus van Amsberg
| leven = 1926–2002
| functie1 = [[Lijst van partners van koningen der Nederlanden|Prins-gemaal van Nederland]]
| periode1 = [[1980]]–[[2002]]
| voorganger1 = [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld]]
| opvolger1 = [[Máxima Zorreguieta]]
| vader = [[Claus Felix von Amsberg]]
| moeder = [[Gösta von dem Bussche-Haddenhausen]]
| partner van = [[Beatrix der Nederlanden]]
| kinderen = [[Willem-Alexander der Nederlanden|Willem-Alexander]] (1967) [[Friso van Oranje-Nassau van Amsberg|Friso]] (1968–2013) [[Constantijn der Nederlanden|Constantijn]] (1969)
| geboorteplaats = [[Hitzacker (Elbe)|Hitzacker]], [[Weimarrepubliek|Duitsland]]
| sterfplaats = [[Amsterdam]], [[Nederland]]
| website = http://www.koninklijkhuis.nl/encyclopedie/wie-is-wie/in-memoriam/claus-prins-der-nederlanden-(1926-2002)/
| heraldiek = [[Bestand:Claus van Amsberg wapen.svg|center|220px|miniatuur]]
| heraldiek-uitleg =
| handtekening = Claus von Amsberg Signature.svg
| portaal = Nederland
}}{{Link stamboom|stamboom=[[Stamboom Claus van Amsberg (1926-2002)|Stamboom]]}}
'''Claus George Willem Otto Frederik Geert, Prins der Nederlanden, jonkheer van Amsberg''', geboren als ''Klaus-Georg Wilhelm Otto Friedrich Gerd von Amsberg'' ([[Hitzacker (Elbe)|Hitzacker]], [[6 september]] [[1926]] – [[Amsterdam]], [[6 oktober]] [[2002]]), was de [[prins-gemaal]] van koningin [[Beatrix der Nederlanden]].

== Jeugdjaren ==
[[Bestand:Claus van Amsberg (1936).jpg|thumb|left|Claus van Amsberg (1936)]]
Claus werd geboren op het [[Duitsland|Noord-Duitse]] landgoed [[Dötzingen]], net buiten het stadje Hitzacker aan de rivier de [[Elbe (rivier)|Elbe]]. Hij behoorde tot een laagadellijke Duitse familie. Zijn overgrootvader, [[generaal-majoor]] [[Gabriel Ludwig Johann von Amsberg]] (1822–1895), was op 31 oktober 1891 door groothertog [[Frederik Frans III van Mecklenburg-Schwerin]] gemachtigd het adelspredicaat ''[[Von (onderdeel van adelspredicaat)|von]]'' te blijven voeren dat diens vader al had gevoerd zonder dat van adelsverheffing sprake was.

Claus' vader, [[Claus Felix von Amsberg]] (1890–1953), was sinds 1917 rentmeester op het landgoed, na een mislukt avontuur als planter in [[Afrika]]. Hij trouwde met [[Gösta von dem Bussche-Haddenhausen|Gösta Freiin von dem Bussche-Haddenhausen]] (1902–1996), de jongste dochter van Gabriele Freiin von dem Bussche-Ippenburg (1877–1973) die sinds 1922 vrouwe van Dötzingen was. Ook Claus' moeder was van lage, zij het van oude adel; haar vader werd pas in 1884 ''Freiherr'' (baron).

In 1928 vertrok het gezin naar de voormalige Duitse kolonie [[Duits-Oost-Afrika|Tanganyika]] (het latere [[Tanzania]]), waar zijn vader bedrijfsleider werd van een koffie- en [[Sisal (vezel)|sisalplantage]] die in Duits-Engelse handen was. Claus bracht een kleine tien jaar van zijn jeugd in Tanganyika door en typeerde later die jaren als bijzonder gelukkig. In 1933 stuurde zijn moeder hem en zijn zusjes naar familie in [[Bad Doberan (stad)|Bad Doberan]] aan de Duitse Oostzeekust. Daar zat hij op de [[lagere school]]. Hij had het er niet naar zijn zin en in 1936 werd hij in [[Tanganyika (territorium)|Tanganyika]] op een Duitse [[kostschool]] in [[Lushoto]] geplaatst. Daar werd hij overtuigd lid van de [[Hitlerjugend]].

== Oorlog ==
In 1938 vertrok zijn moeder met hem naar [[nazi-Duitsland]]. Hij ging er naar het internaat Baltenschule in [[Międzyzdroje|Misdroy]] op het eiland [[Wolin (eiland)|Wollin]] in [[Pommeren (provincie)|Pommeren]]. Toen het oorlogsgeweld toenam, ging hij wonen bij zijn grootmoeder in Bad Doberan en vervolgde van januari tot augustus 1943 zijn schoolopleiding op het plaatselijke [[Friderico-Francisceum-Gymnasium]]. Dat jaar werd hij "automatisch" lid van de [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|NSDAP]]-Jungvolk en de Hitlerjugend.<ref name="Claus">[http://www.parlement.com/id/vg9fgopuxizl/prins_claus_claus_george_willem_otto Z.K.H. prins (prins Claus) Claus George Willem Otto Frederik Geert , prins der Nederlanden, jonkheer van Amsberg], biografie op Parlement.com ([https://web.archive.org/web/20150924141305/http://www.parlement.com/id/vg9fgopuxizl/prins_claus_claus_george_willem_otto versie 2015])</ref> Van augustus 1943 tot januari 1944 werd hij ingezet als 'marinehelper' in de omgeving van [[Kiel (Duitsland)|Kiel]].<ref name="Claus" />

In januari 1944 werd hij voor twee maanden opgeroepen voor de [[Reichsarbeitsdienst]] en ingedeeld bij een vliegveld in de stad [[Koningsbergen]], thans [[Kaliningrad]] in [[Rusland]]. Terug op school behaalde hij in juli 1944 een (oorlogs)einddiploma.

Daarna werd hij meteen opgeroepen voor militaire dienst. Van augustus 1944 tot maart 1945 verbleef hij in [[Neuruppin]] bij de reserve-pantserafdeling.<ref name="Claus" /> In die periode volgde hij drie maanden lang in het door de Duitsers bezette Deense [[Viborg (stad)|Viborg]] een opleiding aan de plaatselijke [[pantserschool]]. Vervolgens werd hij begin maart als [[vaandrig]] ingedeeld bij de negentigste Panzergrenadierdivisie in [[Italië]]. Naar eigen zeggen heeft hij na zijn opleiding geen schot meer gelost.

Op 2 mei 1945 maakten de Amerikanen hem bij [[Meran]] [[krijgsgevangene|krijgsgevangen]] en brachten hem naar een [[interneringskamp]] in [[Ghedi]], waar hij aan het werk werd gesteld als [[tolk (beroep)|tolk]] en chauffeur. Vanaf september 1945 verbleef hij in het Amerikaanse kamp [[Latimer (Buckinghamshire)|Latimer]] in Engeland. Als krijgsgevangene fungeerde hij er opnieuw als tolk.<ref name="Claus" />

Eind dat jaar werd hij vrijgelaten en in december 1945 ging hij wonen in zijn geboorteplaats aan de [[Elbe (rivier)|Elbe]]. Zijn oorlogsschooldiploma werd na de oorlog niet erkend en eind 1947 legde hij in [[Lüneburg (stad)|Lüneburg]] met goed gevolg opnieuw het eindexamen voor het gymnasium af. Zijn ouders, die als Duitse burgers en vermeende vijanden van het [[Britse Rijk]] in Afrika vastgehouden werden in een interneringskamp, zag hij dat jaar voor het eerst na de oorlog terug.

== Carrière ==
Om in aanmerking te komen voor de studie werktuigbouwkunde, was hij van januari tot november 1948 werkzaam in een machinefabriek te [[Winsen (Luhe)]], vlakbij [[Hamburg]]. Omdat hij werd uitgeloot, besloot hij rechten te studeren aan de universiteit in Hamburg. Als werkstudent had hij allerlei baantjes. In 1952 studeerde hij af. In 1953 overleed zijn vader. Na een stage in de [[Verenigde Staten]] en een korte periode op een advocatenkantoor, waar hij zich bezighield met het rechtsherstel van Joodse Duitsers in [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|West-Duitsland]], koos hij voor een nieuwe richting: de [[diplomatie]]. Op 1 april 1957 werd hij na een geslaagde selectietest ambtenaar op het West-Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken. In 1958 slaagde hij voor het examen attaché.

Zijn eerste buitenlandse [[Diplomaat|diplomatieke]] baan was die van derde ambassadesecretaris in de [[Dominicaanse Republiek]]. Hij werd bevorderd tot tweede secretaris van de West-Duitse ambassade en bleef lonken naar een post in Afrika. In 1961 werd hij tweede ambassadesecretaris en eerste medewerker van de ambassadeur, in [[Ivoorkust]].

== Ontmoeting met Beatrix ==
[[Bestand:Beatrix en Claus (1965).jpg|thumb|Foto genomen op de dag van de bekendmaking van de verloving]]
Op oudejaarsavond 1962 ontmoette hij de Nederlandse kroonprinses Beatrix voor het eerst op een feestje bij vrienden in [[Bad Driburg]]. Anderhalf jaar later volgden ontmoetingen rond het huwelijk van prinses Tatiana zu [[Sayn und Wittgenstein|Sayn-Wittgenstein]] en [[Maurits van Hessen|Maurits Prinz von Hessen]]. In 1963 ging Claus in [[Bonn]] werken op het ministerie van Buitenlandse Zaken, sectie Economische Betrekkingen met Afrika ten zuiden van de [[Sahara]]. Verscheidene ontmoetingen eind 1964 en begin 1965, waarbij [[Richard zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg|Richard Prinz zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg]] als rookgordijn fungeerde, verstevigden de relatie tussen Claus en Beatrix.

Op 1 mei 1965 signaleerde fotograaf [[John de Rooy]] hen in de tuin van kasteel [[Drakensteyn]]. De foto verscheen vijf dagen later in de Britse ''[[Daily Express]]'' en daarna in Nederlandse kranten. Nadat de pers de identiteit van Claus – destijds woonachtig in [[Bad Godesberg]] – had achterhaald, voelden Claus en Beatrix zich geforceerd een versnelde beslissing te nemen. Op 28 juni maakten zij hun verloving bekend tijdens een televisie-uitzending.

Het feit dat hij de Duitse nationaliteit bezat, lid was geweest van de [[Hitlerjugend]] en in de [[Wehrmacht]] had gediend, zorgde voor commotie bij een deel van de Nederlandse bevolking; twintig jaar na de [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog#De bezetting|Duitse bezetting van Nederland]] lag dit nog gevoelig. In juni 1965 werden bij het treinstation Staatsspoor in [[Den Haag]] oude nazi-propagandapamfletten opgehangen met daaronder de tekst: 'Claus, terug naar je Heimat'. Ook werden in de stad oranje hakenkruizen op de muren geschilderd, met de letter B erbij. In Amsterdam – met name op de [[Munttoren (Amsterdam)|Munttoren]], maar ook elders in de stad – werd met witte verf 'Raus Claus' op muren en schuttingen gekalkt.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010869928:mpeg21:a0037 "Raus Claus"], ''[[Nieuwsblad van het Noorden]]'', 22 juni 1965 (via [[Delpher]])</ref>

Bij een bezoek aan de [[Jaarbeurs (Utrecht)|Jaarbeurs]] in [[Utrecht (stad)|Utrecht]] op 13 september 1965 werden naast veel confetti ook stenen naar Claus en Beatrix gegooid. Een rauw ei kwam terecht op de motorkap van de wagen die achter hen reed. Aan een naar het paar gegooid propje bevond zich een lint met de tekst "Claus Raus".<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010617241:mpeg21:a0086 Wolkbreuk konfetti met daartussen steen en ei], ''[[Leeuwarder Courant]]'', 14 september 1965 (via [[Delpher]])</ref>

Het Nederlandse parlement debatteerde lang en heftig over het voorgenomen huwelijk en pas nadat de historicus [[Loe de Jong]] namens de regering in Italië had vastgesteld dat Claus geen enkele oorlogsmisdaad te verwijten viel, verklaarden de fractievoorzitters dat een wetsvoorstel voor het huwelijk een meerderheid zou halen. Op 10 december 1965 kreeg hij een Nederlands paspoort en op 16 februari 1966 werd zijn naam officieel gewijzigd in Claus George Willem Otto Frederik Geert van Amsberg.

== Huwelijksjaren ==
[[Bestand:Standard of Claus von Amsberg as Royal consort of the Netherlands.png|thumb|Standaard van prins Claus]]
Op 10 maart 1966 traden Beatrix en Claus in het huwelijk, waarbij hij de titel Prins der Nederlanden en het predicaat Jonkheer van Amsberg kreeg. Claus' huwelijksgetuigen waren zijn oom [[Julius von dem Bussche-Haddenhausen|Julius Freiherr von dem Bussche-Haddenhausen]], de gezamenlijke vriend van hem en Beatrix jonkheer Frans Alting von Geusau, zijn vriend [[Johan Christian von Jenisch|Johan Christian Freiherr von Jenisch]] en zijn studievriend [[Ferdinand von Bismarck-Schönhausen|Ferdinand Graf von Bismarck]].{{refn|group=noot|De huwelijksgetuigen voor prinses Beatrix waren haar vriendin jonkvrouw Renée Röell, haar oom [[Aschwin zur Lippe-Biesterfeld]], haar vriendin prinses [[Alexandra van Kent]] en voormalig politicus [[Willem Drees]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010617389:mpeg21:a0183 "Onkel Julius" getuige voor Claus von Amsberg], ''[[Leeuwarder Courant]]'', 8 maart 1966 (via [[Delpher]])</ref>}} De rijtoer naar en van de kerk in Amsterdam, waar de [[Provo]]beweging zich al tijden roerde, werd verstoord door relletjes met [[rookbom]]men en zevenklappers. Volgens enkele kranten waren er zo'n duizend relschoppers. Een deel scandeerde "revolutie" en "Claus heraus".<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011237570:mpeg21:a0059 Chaotische protesttochten in de binnenstad], ''[[De Tijd (Nederland)|De Tijd]]'', 10 maart 1966 (via [[Delpher]])</ref>{{refn|group=noot|Volgens de politie waren er zeven rookbommen gegooid. Een provo beweerde daarentegen dat alleen hij al er 210 had gefabriceerd, waarvan er veertig in de grachten waren terechtgekomen.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010955983:mpeg21:a0266 Rook kon politie niet bommen], ''[[Het Vrije Volk]]'', 11 maart 1966 (via [[Delpher]])</ref>}} Dranghekken en vlaggenmasten werden omvergetrokken en fietsen en bromfietsen op straat gegooid. In de [[Kalverstraat]] werd een auto omgeduwd.

Claus ging bij Beatrix in kasteel Drakensteyn wonen en begon Nederlands te leren. In het eerste jaar van zijn huwelijk hield hij zich op de achtergrond. Bij de geboorte van zijn oudste kind stond hij voor het eerst alleen in het middelpunt van de belangstelling, toen hij in het stadhuis van [[Utrecht (stad)|Utrecht]] zijn oudste zoon kwam aangeven bij de burgerlijke stand en in een televisietoespraak tot het Nederlandse volk sprak.

In 1967 liep hij de [[Nijmeegse Vierdaagse]] uit. Het bijbehorende [[Kruis voor betoonde marsvaardigheid|vierdaagsekruisje]] verwierf hij hierbij. Hij merkte zelf eens op dat dit de enige onderscheiding is waar hij daadwerkelijk inspanning voor had moeten tonen; de overige verkreeg hij vooral als echtgenoot van Beatrix. Bij zijn begrafenisdienst lag het vierdaagsekruisje bij zijn kist.

Claus was enorm geraakt toen in 1972 bij de [[Olympische Zomerspelen 1972|Olympische Zomerspelen van München]] het Israëlische team door [[Palestijnen]] gegijzeld werd. Hij vond het onbegrijpelijk dat het [[Internationaal Olympisch Comité|IOC]] dit niet had kunnen voorkomen. Sindsdien wilde hij niets meer met de [[Olympische Spelen]] te maken hebben.<ref name="interview">[https://www.npostart.nl/willem-alexander-50/26-04-2017/POW_03511691 Willem-Alexander 50], uitgebreid gesprek met koning Willem-Alexander, [[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]], 26 april 2017</ref>

Zijn hele leven, tot aan zijn sterfbed toe, bleef hij zich als geboren Duitser medeverantwoordelijk voelen voor de gruwelijkheden tijdens het nazi-regime. Volgens zijn oudste zoon leed hij hier zwaar onder.<ref name="interview" />

== Kinderen ==
Uit het huwelijk werden drie zoons geboren:
* [[Willem-Alexander der Nederlanden|Willem-Alexander]] ([[27 april]] [[1967]])
* [[Friso van Oranje-Nassau van Amsberg|Friso]] ([[25 september]] [[1968]] – [[12 augustus]] [[2013]])
* [[Constantijn der Nederlanden|Constantijn]] ([[11 oktober]] [[1969]])

Bij leven werd op 8 juni 2002 zijn eerste kleinkind geboren, gravin [[Eloise van Oranje-Nassau van Amsberg|Eloise]], de dochter van prins Constantijn en prinses [[Laurentien Brinkhorst|Laurentien]].

== Maatschappelijke betrokkenheid ==
[[Bestand:Prins Claus.png|thumb|Prins Claus in 1970]]
Prins Claus bleef zijn hele leven bijzonder geboeid door Afrika. In 1970 werd hij benoemd tot voorzitter van de [[Nationale Commissie voor Ontwikkelingsstrategie]], een soort publiciteitsorgaan voor het ontwikkelingsbeleid van de regering. Een aantal aanbevelingen van die commissie, zoals een kleine subsidie aan het [[Angola Comité]], dat streed voor een onafhankelijk [[Angola]] en een koffieboycot organiseerde om het toenmalige regime van de [[Portugal|Portugese]] [[Kolonie (staatkundig)|kolonie]] dwars te zitten, bleek de prins in een politiek omstreden rol te plaatsen. Daarom kreeg hij functies die minder gevoelig werden geacht: die van voorzitter van de [[SNV Netherlands Development Organisation|Stichting Nederlandse Vrijwilligers]] en bijzonder adviseur van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking. In die functies voelde prins Claus zich heel beperkt, want zijn persoonlijke mening moest hij meestal voor zich houden. Toch wist hij door diplomatiek optreden, en ook door de vele lezingen die hij gaf over ontwikkelingssamenwerking, sommige van zijn ideeën terdege over te brengen. Zo veranderde mede door zijn invloed de basisvisie op ontwikkelingswerk: in plaats van landen in de [[derde wereld]] te helpen, moest volgens hem aan deze landen worden geleerd hoe ze zichzelf konden helpen.

== Troonsbestijging Beatrix ==
Op 30 april 1980 besteeg Beatrix de Nederlandse troon en het gezin verhuisde in 1981 naar [[Paleis Huis ten Bosch|Huis ten Bosch]] in [[Den Haag]]. Bij wet van 10 juni 1981 werd Claus aangewezen als regent, mocht Beatrix komen te overlijden, voordat de troonopvolger de leeftijd van achttien jaar had bereikt.<ref>[http://www.eerstekamer.nl/behandeling/19810707/publicatie_wet_2/document3/f=/vj79bv8zwgxq.pdf Rijkswet van 10 juni 1981, houdende benoeming van een Regent voor het geval van erfopvolging door de troonopvolger die niet de leeftijd heeft bereikt waarop hij ingevolge de Grondwet kan aanvangen het Koninklijk gezag uit te oefenen] (pdf), Eerste Kamer der Staten-Generaal, Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden, jaargang 1981, nr. 382, 7 juli 1981</ref> Hij kreeg als prins-gemaal meer ceremoniële taken en leed onder het gebrek aan echt inhoudelijk werk.

== Ontwikkelingssamenwerking ==
[[Bestand:Nationale dodenherdenking op de Dam, 1985, Koningin Beatrix en Prins Claus na kranslegging, Bestanddeelnr 933-3149.jpg|thumb|Prins Claus en koningin Beatrix tijdens de Nationale Dodenherdenking op 4 mei 1985]]
De Nederlandse regering zag in dat de kwaliteiten van de prins anders benut moesten worden. In 1984 werd hij benoemd tot inspecteur-generaal [[Ontwikkelingssamenwerking]], een functie waarin hij veel landen moest bezoeken. Verder werd hij benoemd tot lid van de Raad van Commissarissen van [[De Nederlandsche Bank]] en van de [[PTT (Nederland)|PTT]], en voorzitter van het [[Export Platform Verkeer en Waterstaat]]. Ook werd hij lid van de [[Stichting Biowetenschappen en Maatschappij]]. Desondanks bleef zijn slagkracht beperkt, vanwege zijn positie als lid van het Koninklijk Huis. In 1991 werd bij hem de [[ziekte van Parkinson]] geconstateerd. Een verschijnsel daarvan was zijn stramme motoriek.<ref group="noot">De depressie is daarvan mogelijk een eerste teken geweest.</ref>

In 1996 stelde de regering ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag het [[Prins Claus Fonds]] in. Het fonds keert geldbedragen uit ter ondersteuning van cultuur en ontwikkeling in derdewereldlanden. Dit wordt de [[Prins Claus Prijs]] genoemd.

== Ziektes en overlijden ==
=== Depressies ===
In 1982 werd de prins opgenomen in het [[Radboudumc|Nijmeegse Radboudziekenhuis]]. De [[Rijksvoorlichtingsdienst]] (RVD) verklaarde zijn ziekte als: 'klachten van [[klinische depressie|depressieve]] aard'. Op 1 oktober 1982 deelde de RVD mee dat hij was overgeplaatst naar de psychiatrische universiteitskliniek in het Zwitserse [[Basel (Zwitserland)|Basel]]. In eerste instantie verbleef hij er vier weken. Ruim zeshonderd rooms-katholieken vertrokken op 30 oktober 1982 vanuit Nederland naar het Duitse bedevaartsoord [[Kevelaer]] om voor hem te bidden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010622152:mpeg21:a0110 Bedevaart voor prins Claus trok ruim 600 deelnemers], ''[[Leeuwarder Courant]]'', 1 november 1982 (via [[Delpher]])</ref> Half november 1982 ging hij met Beatrix op staatsbezoek naar Engeland, maar hij deed vanwege zijn depressies niet mee aan het volledige programma.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010961229:mpeg21:a0005 Claus nog niet fit voor compleet staatsbezoek], ''[[Het Vrije Volk]]'', 16 november 1982 (via [[Delpher]])</ref> Daarna vertrok hij weer naar de kliniek in Basel om er tot vlak voor [[Kerstmis]] te blijven. Het duurde enkele jaren voordat hij zijn ziekte overwonnen had. Vanwege zijn depressies was hij in 1983 niet aanwezig op [[Koninginnedag]].

=== Tumor en ziekte van Parkinson ===
De laatste jaren van zijn leven beleefde prins Claus periodes van ziekte, afgewisseld met oplevingen en actieve periodes. In 1998 onderging hij een geslaagde operatie wegens [[prostaatkanker]], maar de bestralingen zorgden in 2000 voor urinewegproblemen. In 2001 werd een [[Nier (biologie)|nier]] verwijderd en kreeg hij problemen met de andere nier. Op 2 februari 2002 woonde hij het huwelijk bij van zijn zoon kroonprins Willem-Alexander met [[Máxima Zorreguieta]]. Luchtweginfecties hielden hem dat voorjaar wekenlang in het ziekenhuis. Op 9 augustus werd een kransslagader [[Percutane coronaire interventie|gedotterd]]. Op 6 oktober 2002 werden de gevolgen van de [[ziekte van Parkinson]] en een [[longontsteking]] hem fataal.

=== Uitvaart ===
Claus werd op 15 oktober 2002 bijgezet in de [[Grafkelder van Oranje-Nassau]] in de [[Nieuwe Kerk (Delft)|Nieuwe Kerk]] in [[Delft]]. Voorgangers in de uitvaartliturgie waren dominee [[Carel ter Linden]] en dichter en ex-priester [[Huub Oosterhuis]].<ref group="noot">Voor het eerst in Nederland sprak men van een staatsbegrafenis.</ref>

== Nevenfuncties ==
[[Bestand:Royal Monogram of Prince Claus of the Netherlands.svg|thumb|rechts|100px|Monogram van prins Claus.]]
* lid Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening (sinds 22 februari 1967)
* lid Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking (1967)
* zitting in de Raad van State (26 juni 1967 tot aan zijn overlijden)
* lid Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking
* lid beheerscommissie leergang buitenlandse betrekkingen, [[Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken]] (sinds september 1968)
* voorzitter Export Platform Verkeer en Waterstaat
* voorzitter Nationale Commissie voor Ontwikkelingsstrategie (2 december 1970 tot 1974)
* voorzitter Stichting Nederlandse Vrijwilligers (later SNV Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie) (1974 tot 1980)
* lid Raad van Commissarissen, N.V. De Nederlandsche Bank (1984 tot 1998)
* lid Raad van Commissarissen, Koninklijke PTT NV (1984 tot 1998)
* lid en voorzitter bestuur Stichting Bio-wetenschappen en Maatschappij (1984 tot 1987)
* lid Bankraad (26 augustus 1986 tot 1998)

== Erefuncties ==
* erevoorzitter [[Stichting Nationaal Contact Monumenten]]
* erevoorzitter [[Koning Willem I Stichting]]
* erevoorzitter bestuur Stichting Bio-wetenschappen en Maatschappij (sinds 1987 tot aan zijn overlijden)
* beschermheer [[Koninklijk Concertgebouworkest]]
* beschermheer [[Scouting Nederland]]
* beschermheer [[Vereniging De Hollandsche Molen|De Hollandsche Molen]]
* beschermheer [[Nationaal Muziekinstrumenten Fonds]]
* beschermheer [[Nederlandse Bachvereniging]] (sinds 1981)
* beschermheer [[Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde]]
* Honorary Fellow Institute of Social Studies
* Honorary Fellow Society for International Development
* erevoorzitter Stichting Nederlandse Vrijwilligers (sinds 1980 tot aan zijn overlijden)
* erevoorzitter Prins Claus Fonds voor Cultuur en Ontwikkeling (sinds 1996 tot aan zijn overlijden)

== Herinnering ==
De prins bleef in de ogen van het grote publiek heel lang een aardige, maar wat treurig ogende en kwetsbare figuur in de schaduw van koningin Beatrix.{{Bron?||2013|05|01}} De laatste jaren wist hij dit beeld bij te stellen door zijn betrokkenheid bij het wel en wee van ontwikkelingslanden, zijn openhartige interviews, zijn juridische gevechten tegen onjuiste publicaties in roddelbladen en zijn ludieke acties als protest tegen het strakke keurslijf. Zo riep hij tijdens zijn toespraak bij de uitreiking van de [[Prins Claus Prijs]] in 1998, gewijd aan Afrikaanse mode, alle mannen op "hun nek uit te steken", deed hij met de uitroep "dasdragers aller landen, verenigt u!" zijn stropdas af en wierp deze weg.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PmrOuCVL3KU 9 december Claus' Stropdasban (1998)], op [[YouTube]]</ref><ref>{{Cite book|last=Ditzhuyzen|first=Reinildis van|authorlink=Reinildis van Ditzhuyzen|title=De Dikke Ditz: Hoe hoort het eigenlijk?|titlelink=Hoe hoort het eigenlijk?|publisher=H. J. W. Becht|location=Haarlem|isbn=978-90-230-1381-5|page=135}}</ref>

Prins Claus heeft bij velen in de herinnering het beeld achtergelaten van een stijlvolle en bijzonder integere man. Ten tijde van zijn overlijden werd hij algemeen beschouwd als het populairste lid van de koninklijke familie.<ref>[https://web.archive.org/web/20110519144307/http://nos.nl/archief/2002/prins_claus/index_2.html?paginas%2Fbiografie%2Fgeboorte.html~output Biografie van Prins Claus], [[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]]</ref>

In het koninkrijk zijn nog veel tastbare herinneringen aan prins Claus. Straten, pleinen en instellingen als scholen zijn naar hem vernoemd. Het [[Prins Clausplein]], een belangrijke schakel in het [[Lijst van Nederlandse autosnelwegen|Nederlandse snelwegnet]], draagt zijn naam. Hetzelfde geldt voor de [[Prins Clausbrug (Utrecht)|Prins Clausbrug]] in [[Utrecht (stad)|Utrecht]]. Het [[Prins Claus Fonds]] werd ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag opgericht en heeft als doel om culturele kennis te vergroten en een goede wisselwerking tussen cultuur en ontwikkeling te bevorderen.

Op 6 december 2009 vond een eenmalige voorstelling plaats in [[Koninklijk Theater Carré]] in Amsterdam onder de titel ''Claus!'', naar het idee en onder regie van [[John Leerdam]] van [[Stichting Julius Leeft!]] Het was een lezing met muziek van [[Harto Soemodihardjo]] en teksten van [[Paulette Smit]], [[Pieter Hilhorst]], [[Yoeri Albrecht]], [[Manoushka Zeegelaar Breeveld]] en [[Guus Pengel]], waarin een keur van artiesten, politici en andere Nederlanders de rol van Claus op zich namen.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Claus!_-_Stichting_Julius_Leeft_-_2009-12-06 Claus! - Stichting Julius Leeft - 2009-12-06], TheaterEncyclopedie</ref>

== Titels en predicaten ==
* Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Claus der Nederlanden, Jonkheer van Amsberg (1966–2002)
Het adellijke ''von'' in de Duitse naam was alleen een deel van de naam.

== Voorouders ==
{{Kwartierstaat4
| A1=Claus van Amsberg
| B1=[[Claus Felix von Amsberg]] (1890–1953)
| b1=[[Gösta von dem Bussche-Haddenhausen]] (1902–1996)
| C1=[[Wilhelm von Amsberg]] (1856–1929)
| c1=[[Elise von Vieregge]] (1866–1951)
| C2=[[Georg von dem Bussche-Haddenhausen]] (1869–1923)
| c2=[[Gabriele von dem Bussche-Ippenburg]] (1877–1973)
| D1=[[Gabriel Ludwig Johann von Amsberg|Gabriel von Amsberg]] (1822–1895)
| d1=[[Marie Friederike von Passow]] (1831–1904)
| D2=[[Leopold von Vieregge]] (1832–1893)
| d2=[[Agnes von Gutschmid]] (1842–1924)
| D3=[[Julius Ernst von dem Bussche-Haddenhausen]] (1827–1882)
| d3=[[Juliana von Salviati]] (1832–1892)
| D4=[[Eberhard von dem Bussche-Ippenburg]] (1851–1937)
| d4=[[Barbara von Chelius]] (1856–1949)
}}

== Varia ==
In 2001 beschreef prins Claus hoe het voor hem voelde om Nederlander te zijn met de woorden:
<blockquote> "Ik weet niet hoe het is Nederlander of Nederlandse te zijn. Ik heb verschillende loyaliteiten en ik ben wereldburger en Europeaan en Nederlander, das komt dan ook nog."<ref>{{Citeer web|url=https://youtu.be/0u7DVf9SUaY?t=182|titel=Verloving Prins van Oranje en Máxima Zorreguieta: aankondiging (2001)|bezochtdatum=8 Juni 2021}}</ref></blockquote>

== Externe links ==
* [http://www.koninklijkhuis.nl/leden-koninklijk-huis/in-memoriam/inhoud/prins-claus Officiële pagina over prins Claus]
* [https://web.archive.org/web/20080607233225/http://www.nd.nl/htm/DoSsIEr/claus/tekst/bijzet.htm Dossier bijzetting]
 
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 
{{Appendix|1=noot|2=
{{References|group=noot}}
----
'''Referenties'''
{{References|2=2}}
}}

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Amsberg, Claus van}}
[[Categorie:Duits diplomaat]]
[[Categorie:Partner van de koning der Nederlanden]]

Claus van Amsberg - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Varia */