Colani: /* Voorouders */

2024-02-19T14:12:43Z

Voorouders

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Christina1976.jpg
| afbeeldingbreedte =
| onderschrift = Prinses Christina in 1976
| naam = Christina
| leven = 1947 - 2019
| functie = [[Prins der Nederlanden|Prinses der Nederlanden]], [[Prins van Oranje-Nassau|Prinses van Oranje-Nassau]], Prinses van [[Lippe-Biesterfeld]]
| periode = [[1947]] - [[2019]]
| voorganger =
| opvolger =
| vader = [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld]]
| moeder = [[Juliana der Nederlanden|Juliana]]
| dynastie = [[Oranje-Nassau]]
| broerzus = [[Beatrix der Nederlanden|Beatrix]] [[Irene van Lippe-Biesterfeld|Irene]] [[Margriet der Nederlanden|Margriet]] [[Alicia de Bielefeld|Alicia]] (halfzus) [[Alexia Grinda|Alexia]] (halfzus)
| partner van =
| kinderen = [[Bernardo Guillermo|Bernardo]] Nicolás Juliana
| geboorteplaats = [[Baarn]]
| sterfplaats = [[Den Haag]]
| heraldiek =
| heraldiek-uitleg =
| portaal = Nederland
}}
'''Maria Christina, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, Prinses van Lippe-Biesterfeld''' ([[Baarn]], [[18 februari]] [[1947]] – [[Den Haag]], [[16 augustus]] [[2019]]) was het jongste kind uit het huwelijk van koningin [[Juliana der Nederlanden]] en prins [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld]]. Haar roepnaam was [[Marijke (voornaam)|Marijke]] bij haar geboorte en vanaf 1963 [[Christina]].

== Jeugd en studie ==
Christina werd geboren op [[Paleis Soestdijk]] in Baarn, de vaste residentie van haar ouders. Haar moeder was toen nog kroonprinses. Op 9 oktober 1947 werd ze gedoopt in de [[Dom van Utrecht]]. Tot haar peetouders behoorden [[Winston Churchill]], groothertogin [[Charlotte van Luxemburg]] en de Zweedse kroonprins [[Gustaaf VI Adolf van Zweden|Gustaaf]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMCODA01:000160989:mpeg21:a0008 De peten van Prinses Marijke], Nieuwe Apeldoornsche courant, 9 oktober 1947</ref>

Christina's roepnaam was aanvankelijk Marijke. De prinses besloot in 1963 haar tweede voornaam Christina voortaan als roepnaam te gebruiken. Zij had drie oudere zussen, [[Beatrix der Nederlanden|Beatrix]], [[Irene der Nederlanden|Irene]] en [[Margriet der Nederlanden|Margriet]] en twee jongere halfzussen van vaderszijde.

Christina werd geboren met een oogafwijking, doordat haar moeder tijdens de zwangerschap besmet werd met [[rodehond]]. Christina werd geboren met één [[Blindheid|blind]] oog; aan het andere was zij erg [[Slechtziendheid|slechtziend]], vanwege een vertroebeling van de ooglens. Lange tijd vreesden haar ouders dat ze ook aan haar tweede oog blind zou worden. In de hoop genezing te vinden, kwam Juliana in contact met de [[Gebedsgenezing|gebedsgenezingeres]] [[Greet Hofmans]], door Bernhard aan haar voorgesteld. Het zou uiteindelijk leiden tot wat de [[Greet_Hofmans#De_"Greet_Hofmans-affaire"|Greet Hofmans-affaire]] is gaan heten.

Christina is net als haar zussen [[Scouting|scout]] geweest. Zij was [[Speltak#Kabouters|kabouter]] en later [[Scouting|padvindster]].

Op 18 februari 1965 werd prinses Christina [[Staatsrecht|staatsrechtelijk]] [[Volwassene|meerderjarig]]. Zij mocht in dat jaar voor het eerst officieel aan de opening van de [[Staten-Generaal (Nederland)|Staten-Generaal]] deelnemen. Op 14 oktober 1967 opende zij in Heerenveen-Zuid het ijsstadion [[Thialf]]. Tot en met 1974 vergezelde ze haar ouders op de [[Prinsjesdag|derde dinsdag van september]] in de [[Ridderzaal]].

Bij de huwelijken van haar zussen Beatrix en Margriet was Christina een van de [[Bruidsmeisje en bruidsjonker|bruidsmeisjes]].

In september 1965 ging ze een oriënterende studie volgen aan de [[sociale academie]] De Horst in [[Driebergen]]. Ze volgde niet alle lessen, maar schonk speciale aandacht aan de vakken [[psychologie]], [[sociologie]] en [[cultuurgeschiedenis]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010878099:mpeg21:a0485 Prinses Christina naar sociale academie], de Volkskrant, 11 september 1965</ref> Christina studeerde vanaf najaar 1966 voor een [[Mo-lerarenopleiding|MO A-akte]] [[pedagogiek]], maar volgde ook colleges aan de [[Rijksuniversiteit Groningen]]. Daar was ze lid van de vrouwelijke studentenvereniging [[GSC Vindicat atque Polit#Groninger Vrouwelijke Studenten Club Magna Pete|Magna Pete]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010848281:mpeg21:a0170 Prinses Christina naar Canada voor zangstudie], de Volkskrant, 25 september 1968</ref> Ze beëindigde die opleiding voortijdig om in najaar 1968 naar [[Canada]] te verhuizen voor een zang- en muziekopleiding aan de [[École de musique Vincent-d'Indy]] in [[Montreal (Canada)|Montreal]]. Ze zette drie jaar later haar studie voort aan de muziekfaculteit van de plaatselijke [[McGill-universiteit]].

== Huwelijk, gezin, scheiding ==
[[Bestand:Princess Christina of the Netherlands and Jorge Guillermo 1980.jpg|thumb|Jorge Guillermo en Christina in 1980.]]
Op 28 juni 1975 trouwde Christina met [[Jorge Guillermo]]. Het [[burgerlijk huwelijk]] vond plaats in het [[gemeentehuis]] van Baarn. [[Burgemeester]] [[Jan van Haeringen]] trad op als [[ambtenaar van de burgerlijke stand]]. Het [[kerkelijk huwelijk]] werd dezelfde dag voltrokken in de [[Dom van Utrecht|Domkerk]] te [[Utrecht (stad)|Utrecht]], waarvan 1050 genodigden getuige waren. Aangezien haar echtgenoot van [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] komaf was en Christina [[Nederlandse Hervormde Kerk|Nederlands-Hervormd]] koos het paar voor een [[Oecumene|oecumenische]] huwelijksvoltrekking. Voor het huwelijk was door de regering - conform de wens van Christina - geen [[Toestemmingswet|toestemming]] aan de [[Staten-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden|Staten-Generaal]] gevraagd. Christina werd daardoor uitgesloten van erfopvolging en was vanaf haar huwelijksdag geen lid meer van het [[Koninklijk Huis (Koninkrijk der Nederlanden)|Koninklijk Huis]].

Christina had eigenlijk niet in Nederland kunnen trouwen, aangezien dat indertijd niet mogelijk was voor Nederlanders die in het buitenland woonden. Er lag al voordat de verloving bekendgemaakt werd een [[wetsvoorstel]] op tafel om de wet zodanig aan te passen dat dit wel mogelijk werd, maar de afwikkeling zou normaliter pas na de voorgenomen huwelijksdag plaatsvinden. Speciaal voor Christina werd daarom het wetsvoorstel versneld afgehandeld. De wet werd om die reden bekend als het ''Christina-wetje''.

De prinses en haar echtgenoot vestigden zich na hun huwelijksdag in [[New York (stad)|New York]], waar het paar werkte en elkaar had leren kennen.

Het paar kreeg drie kinderen:
* [[Bernardo Guillermo|Bernardo Federico Tomás]] (17 juni 1977)
* Nicolás Daniel Mauricio (6 juli 1979)
* Juliana Edenia Antonia (8 oktober 1981)

In 1984 verhuisde het gezin naar Nederland en vestigde zich in eerste instantie in de Soestervleugel van Paleis Soestdijk, totdat de bouw van hun in [[Wassenaar (gemeente)|Wassenaar]] gelegen [[Villa Eikenhorst]] in 1987 gereed was.

Door haar afstamming van keurvorstin [[Sophia van de Palts|Sophia van Hannover]] (1630-1714) had Christina sinds haar geboorte ook het Britse staatsburgerschap, gebaseerd op de [[Sophia Naturalization Act 1705]]. Toen zij op [[Paasmaandag|Tweede Paasdag]] 1992 officieel tot de Rooms-Katholieke Kerk toetrad (kardinaal [[Johannes Willebrands|Willebrands]] diende haar het [[Heilig Vormsel]] toe<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011020026:mpeg21:a0008 Christina katholiek], Nieuwsblad van het Noorden, 2 juni 1992</ref>), verloor zij conform diezelfde wet automatisch haar Britse [[nationaliteit]]. Een Brits [[paspoort]] heeft zij nooit gehad.

In 1994 vroeg Christina echtscheiding aan. Twee jaar later was deze een feit. Christina vestigde zich hierna in New York met haar zoons. Juliana jr. ging bij haar vader in [[Londen]] wonen. Christina heeft ook in [[Italië]] gewoond. Zij had tevens een appartement op het terrein van [[Paleis Noordeinde]] in [[Den Haag]], boven de [[Koninklijke Stallen]].

Christina heeft bij diverse gebeurtenissen in de koninklijke familie opgetreden als zangeres: bij de [[Doop (sacrament)|doop]] van haar nicht [[Carolina de Bourbon de Parme]] en haar eigen zoon Nicolás Guillermo, bij de vijftigste verjaardag van haar [[zwager]] [[Pieter van Vollenhoven]], bij de [[Uitvaart|uitvaarten]] van haar ouders en tevens bij de huwelijken van haar neef [[Bernhard van Oranje-Nassau, van Vollenhoven|Bernhard van Vollenhoven]] en haar zoon Bernardo. Bij bijzondere gebeurtenissen in de [[Koninklijke familie (Nederland)|koninklijke familie]] was Christina er doorgaans bij. Als muziekliefhebster vergezelde ze haar oudste zuster Beatrix bij het jaarlijkse [[Koninginnedagconcert]] in [[Paleis Noordeinde]].

== Carrière ==
Na haar studies in Montreal besloot Christina zangles te gaan geven op een [[Montessorischool]] in New York. Ook gaf ze privé zangles.

In 1990 verleende de prinses haar naam aan een stichting voor jonge musicerende kinderen en jongeren. Het [[Edith Stein]] Concours heette vanaf toen [[Prinses Christina Concours]]. Zij was erevoorzitter van deze stichting.

Ze heeft twee cd's opgenomen, in 2000 een kerstalbum en in 2002 ''The ME Nobody Knows: A Tribute to New York'', waarop ook twee duetten die ze met [[Rob de Nijs]] zong. De opbrengsten gingen respectievelijk naar het Prinses Christina Concours en de slachtoffers van de [[aanslagen op 11 september 2001]].<ref>[https://www.muziekweb.nl/Link/HDX6655/The-me-nobody-knows-A-tribute-to-New-York The ME Nobody Knows: A Tribute to New York], muziekweb.nl</ref>

Na het volgen van een opleiding tot danstherapeute hield Christina zich de laatste jaren van haar leven bezig met dans- en klanktherapie. In Nederland werkte ze onder andere in [[Huizen]] en [[Breda (gemeente)|Breda]] met [[Visio (organisatie)|Stichting Visio]] om haar kennis over technieken op het gebied van dans, klank en fysieke aanraking bij ondersteuning aan blinden en slechtzienden te delen.<ref>[https://www.koninklijkhuis.nl/leden-koninklijk-huis/in-memoriam/prinses-christina Prinses Christina (1947-2019)], koninklijkhuis.nl, 16 augustus 2019</ref>

== Belastingroute ==
In 2009 werd bekend dat de prinses gebruik maakte van brievenbusfirma's op het [[Kanaaleilanden|Kanaaleiland]] [[Guernsey]]. Via de [[Daffodil Trust]]<ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/kritiek-op-geldbeheer-prinses-christina~ba3312f2/ ''Kritiek op geldbeheer prinses Christina''], [[de Volkskrant]], 31 januari 2009</ref> en de [[Crocus Trust]]<ref>''Opnieuw fiscale sluiproute via paleis'', [[de Volkskrant]], 11 september 2009</ref> zou aanzienlijk worden bespaard op de betaling van vermogensbelasting in Groot-Brittannië. Deze brievenbusfirma's werden bestuurd vanuit een stichting die zetelde in Paleis Noordeinde. Velen, ook binnen de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]], achtten een dergelijke constructie - hoewel legaal - in strijd met de voorbeeldfunctie die leden van de koninklijke familie geacht worden te vervullen. Op 8 oktober 2009 werd bekend<ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/christina-s-geldroute-via-eindhoven~bd5082c2/ ''Christina's geldroute via Eindhoven''], [[de Volkskrant]], 8 oktober 2009</ref> dat de belastingroute voortaan via een vermogensbeheerder in Eindhoven zou lopen en niet meer via het paleis.

== Verkoop van kunst ==
[[Bestand:Rubens tekening van een jonge man.jpg|miniatuur|Rubens, tekening van een jonge man, geveild bij [[Sotheby's]] in 2019.]]
Prinses Christina verkocht meermaals kunstwerken die zij had geërfd van haar grootmoeder Wilhelmina en haar moeder Juliana. De meeste ervan waren verworven door haar betovergrootouders koning [[Willem II der Nederlanden|Willem II]] en diens echtgenote [[Anna Paulowna van Rusland|Anna Paulowna]], die beiden grote kunstverzamelaars waren.

In 1988 deed ze ruim honderd historische penningen van de hand. Dat deed zij, naar eigen zeggen, omdat ze door haar 'slechte gezichtsvermogen weinig kijkgenot aan de munten beleefde'.<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2019/01/08/te-veilen-oranjekunst-van-prinses-christina-a3136062 Te veilen Oranjekunst van prinses Christina], NRC Handelsblad, 8 januari 2019.</ref>

In 2019 bood prinses Christina een aantal kunstwerken te koop aan bij veilinghuis [[Sotheby's]] in New York. Het topstuk was een houtskooltekening van [[Peter Paul Rubens]], een studie van 49,1 bij 31,5 cm met een volgens het veilinghuis geschatte waarde van 2,5 miljoen tot 3,5 miljoen US-dollar. In Nederlandse museum- en kunstkringen kwam kritiek op de veilingverkoop. De vraag rees of de Oranjes de morele plicht hadden om de kunstwerken eerst aan Nederlandse musea aan te bieden. Volgens premier [[Mark Rutte]] ging het om privébezit en leverde de verkoop daarom geen wettelijke problemen op.

Uit het Nationaal Aankoopfonds van het Nederlandse [[ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap]] werd 992.000 euro beschikbaar gesteld aan een coalitie van drie Nederlandse partijen ([[museum Boijmans van Beuningen]], [[Vereniging Rembrandt]] en [[Mondriaan Fonds]]) om de Rubensschets voor Nederland te behouden. De gelegenheidscoalitie bracht ook zelf geld in. De veiling van het werk ging ondanks dit gewoon door.<ref name="Rubens">[https://www.parool.nl/kunst-en-media/nederland-greep-net-naast-de-rubens-van-prinses-christina~a4622417/ Nederland greep net naast de Rubens van prinses Christina], Het Parool, 30 januari 2019.</ref> Het kunstwerk van Rubens bracht op de veiling die op 30 januari 2019 plaatsvond, inclusief 12,9% veilingkosten, een bedrag op van 8.202.000 dollar (7.164.633 euro).<ref>[http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2018/old-master-drawings-n10006/lot.15.html?locale=en Sir Peter Paul Rubens], sothebys.com</ref> De koper bleef anoniem. De totale opbrengst van de verkochte kunstwerken was - opnieuw inclusief de veilingkosten - ruim 8 miljoen euro.<ref name="Rubens" />

Een direct gevolg van Christina's laatste veiling was dat de Nederlandse minister van Cultuur een commissie instelde die onderzoeken moest of de wettelijke bescherming van particulier kunstbezit in voldoende mate geregeld was of dat het aanpassing verlangde. Daaruit vloeide een vaste, onafhankelijke commissie voort die in kaart moest brengen welke hiaten er nog waren in de Nederlandse verzameling erfgoed in openbaar bezit. De commissie moest ook gaan adviseren welk particulier kunstbezit bescherming van de Staat verdiende om de kans te verkleinen dat het aan het buitenland verkocht ging worden.

== Overlijden ==
In het najaar van 2017 werd bij de prinses botkanker geconstateerd. Dit liet de [[Rijksvoorlichtingsdienst]] in juni 2018 weten.<ref>[https://nos.nl/artikel/2237468-prinses-christina-heeft-botkanker.html Prinses Christina heeft botkanker] [[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]], 20 juni 2018.</ref>
De prinses overleed op 16 augustus 2019 in het complex van Paleis Noordeinde in Den Haag. Vier dagen later werd haar lichaam overgebracht naar de in de tuin van Paleis Noordeinde gelegen [[Koepel van Fagel]], die als een ''chapelle ardente'' was ingericht. De kist was bedekt met een bloemstuk van zonnebloemen. Genodigden konden hier afscheid nemen. Op 22 augustus vond de uitvaart plaats in een besloten afscheidsbijeenkomst in het koetshuis van de Koninklijke Stallen van Paleis Noordeinde.<ref>[https://nos.nl/artikel/2298495-kleurrijk-afscheid-prinses-christina.html Kleurrijk afscheid prinses Christina] nos.nl, 22 augustus 2019</ref> Christina werd als eerste Oranje gecremeerd.<ref>Fiorella Opromolla [https://nos.nl/artikel/2297757-eerste-crematie-binnen-de-koninklijke-familie-breuk-met-de-traditie.html Eerste crematie binnen de koninklijke familie: 'Breuk met de traditie'], nos.nl, 16 augustus 2019</ref>

== Onderscheidingen ==
* [[Inhuldigingsmedaille 1948]]
* [[Herinneringsmedaille 1962]]
* [[Huwelijksmedaille 1966]]
* [[Inhuldigingsmedaille 1980]]
* [[Huwelijksmedaille 2002]]
* [[Inhuldigingsmedaille 2013]]
* [[Grootkruis]] in de [[Orde van de Nederlandse Leeuw]]

== Voorouders ==
{{Stamboom Beatrix}}
{{Appendix}}

[[Categorie:Huis Oranje-Nassau]]

Christina der Nederlanden - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Voorouders */