https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=BlokkenmakerijBlokkenmakerij - Bewerkingsoverzicht2026-04-09T20:25:39ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Blokkenmakerij&diff=38885&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-11-01T09:27:36Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''blokkenmakerij''' was een (timmermans)werkplaats waar door een [[blokmaker]] niet alleen [[katrol|blok]]ken, maar vaak ook ander scheepstoebehoren werd gemaakt. <br />
<br />
==Geschiedenis==<br />
[[Bestand:IntGekroondeYnblock.jpg|thumb|500px|right|Gevelbord van een blokkenmakerij aan de Leuvehaven te Rotterdam (1694)]] <br />
Bij het ontstaan van de [[scheepswerf|scheepstimmerwerven]] vóór de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]-tijd, en bij de bouw van kleine schepen, werden alle onderdelen op de werf vervaardigd. Maar al snel werd het blokmaken, met zijn geheel eigen werkwijze en materiaalverwerking, in een apart bedrijf uitgevoerd. Er moeten er honderden zijn geweest, zoals er ook talloze scheepswerven aan de [[Zaan]], het [[IJ (water)|IJ]] en aan de monding van de [[Maas]] hebben bestaan. Veel is er echter niet van bekend, omdat ze in de schaduw van het grote werk bleven. Eén is er bekend gebleven door een prachtig gevelbord: "Int Gekroonde Ynblock", dat ooit hing aan de [[Leuvehaven]] te [[Rotterdam]] en dat nu deel uitmaakt van de collectie van het Historisch Museum Rotterdam.<ref>[https://museumrotterdam.nl/collectie/item/11320 Historisch Museum Rotterdam, invent.nr. 11320]. [https://web.archive.org/web/20160807041659/https://museumrotterdam.nl/collectie/item/11320 Gearchiveerd] op 7 augustus 2016.</ref> Met 'Ynblock' wordt hier bedoeld een 'Gijnblock', een drieschijfs blok dat diende om in combinatie met een tweede twee- of drieschijfsblok respectievelijk een halve- of een hele gijn (of jijn) te maken.<br />
<br />
[[Bestand:Knechten op de Batavia.jpg|thumb|250px|right|Dekknechten op de ''Batavia'' te Lelystad]] <br />
Op dit gevelbord is te zien dat men niet alléén blokken maakte, maar ook:<br />
*Pompen, boomstammen die men uitboorde, om lekwater uit het ruim te pompen.<br />
*Marsen, of '[[Kraaiennest (scheepsonderdeel)|kraaiennesten]]' in gewone taal<br />
*[[Rolpaard]]en en toebehoren, zoals [[pompstok]]ken, kardoeslepels, [[Koevoet (gereedschap)|koevoeten]]<br />
*[[Rak]]ken: de bindsels met 'kloten' (grote kralen) om de [[ra (zeil)|ra's]] tegen de mast te houden.<br />
<br />
Niet op dit paneel te zien, maar zeker in een blokkenmakerij gemaakt waren [[korvijnagel]]s en de ''dekknechten'', dikke palen (25 tot 30 cm vierkant) waarvan er meerdere op het dek staan, vastgezet aan de dekbalken. Op de kop was vaak een kop van een god of reus gesneden met daaronder drie schijven. Dekknechten werden gebruikt om zware lasten te takelen, bijvoorbeeld de ''[[steng]]'', een bovendeel van een mast.<br />
<br />
==Materialen==<br />
[[Hout]]:<br />
*blokken: [[iep]], [[es (boom)|es]] voor het huis; [[pokhout]] voor de as en de wielen<br />
*Pompen: [[grenen (hout)|grenen]]<br />
*Marsen: [[Eiken (houtsoort)|eiken]], grenen <br />
*Rolpaarden: iep, eiken<br />
*Rakken: es<br />
[[Hennep]]<br />
*voor alle touwen<br />
[[Lijnolie]]<br />
*om al het houtwerk te impregneren<br />
[[Pek]] of [[teer]]<br />
*om het touwwerk te impregneren<br />
<br />
==Gereedschappen==<br />
Behalve het standaardtimmermansgereedschap, zoals schaven, zagen en beitels, werden allerlei ongebruikelijke werktuigen gehanteerd:<br />
*trekzagen<br />
*lepelboren<br />
*schulpboren<br />
*[[krompasser]]<br />
*[[booromslag]]en<br />
*[[haalmes]]sen<br />
*[[draaibank]] met voetaandrijving<br />
<br />
==Referenties==<br />
{{references}}<br />
<br />
[[Categorie:Historisch ambacht|Blokmaker]]<br />
[[Categorie:Scheepsbouw|Blokmaker]]</div>Colani