Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-11-23T14:57:18Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Voor naamgenoten, zie de doorverwijspagina [[Adelheid van Bourgondië]]}}
{{Infobox dynastie
| naam = Aleidis van Bourgondië
| leven = [[1233]]-[[1273]]
| afbeelding = JIndra3.jpg
| onderschrift =
| functie = [[Lijst van graven van Brussel en hertogen van Brabant|Hertogin van Brabant]]
| periode = [[1251]]-[[1261]]
| voorganger = [[Sofia van Thüringen]]
| opvolger = [[Margaretha van Frankrijk (1254–1271)|Margaretha van Frankrijk]]
| geboortedatum = [[1233]]
| geboorteplaats = [[Leuven]]
| sterfdatum = [[23 oktober]] [[1273]]
| sterfplaats = [[Leuven]]
| vader = [[Hugo IV van Bourgondië]]
| moeder = [[Yolande van Dreux]]
| dynastie = [[Oudere huis Bourgondië]]
| broerzus =
| partner = [[Hendrik III van Brabant]]
| kinderen = [[Hendrik IV van Brabant]] [[Jan I van Brabant]] [[Godfried van Brabant]] [[Maria van Brabant (1254-1321)|Maria van Brabant]]
| heraldiek =
| heraldiek-uitleg =
| portaal =
}}
{{Commonscatklein|Adelaide of Burgundy}}
'''Aleidis van Bourgondië''' ([[Leuven]], [[1233]] — aldaar, [[23 oktober]] [[1273]]) was een dochter van [[Hugo IV van Bourgondië]] en diens eerste echtgenote Yolande van Dreux, dochter van [[Robert III van Dreux]]. In 1251 trouwde zij met hertog [[Hendrik III van Brabant]] en schonk het leven aan:
* [[Hendrik IV van Brabant|Hendrik IV]] (1251-1272)
* [[Jan I van Brabant|Jan I]] (1253-1294)
* [[Godfried van Brabant]] (-1302), heer van [[Aarschot]], gesneuveld in de [[Guldensporenslag]]
* [[Maria van Brabant (1254-1321)|Maria]] (1254-1321), gehuwd met [[Filips III van Frankrijk]].

Na het overlijden van haar gemaal in 1261, werd hij opgevolgd door zijn zwakbegaafde zoon Hendrik IV. Aleidis was [[voogd (familierecht)|voogd]] over haar kinderen en oefende het regentschap uit, tot haar tweede zoon Jan in 1267 hertog werd. Ze deed dit ondanks de tegenstand van [[Otto II van Gelre]], [[Hendrik I van Hessen]] en [[Hendrik van Leuven-Gaasbeek]].<ref>{{Aut|M. Ceunen}}, ''Jan I. Hertog van Brabant: de dichtende en bedichte vorst'', Leuven, 1994, p. 54. Zie ook: [[Jan van Herlu]], ''Rymkronyk'' I [https://www.dbnl.org/tekst/heel001jfwi01_01/heel001jfwi01_01_0011.php#142T rr. 150-178.] [https://web.archive.org/web/20210515214828/https://www.dbnl.org/tekst/heel001jfwi01_01/heel001jfwi01_01_0011.php Gearchiveerd] op 15 mei 2021.</ref> De avonturenroman op rijm ''[[Sone de Nansay]]'' zou op haar verzoek zijn geschreven ter lering van Jan.<ref>{{aut|Remco Sleiderink}} (2003), ''De stem van de meester. De hertogen van Brabant en hun rol in het literaire leven (1106-1430)'', blz. 57-73</ref>

De hertogin-weduwe stichtte de [[priorij Hertoginnedal]] in de vallei van de [[Woluwe]]beek (1262) op een plaats waar het [[kasteel Hertoginnedal]] nog steeds aan haar herinnert. In het klooster verbleef de eerste religieuze vrouwengemeenschap van de Nederlanden die de regels van de heilige [[Dominicus Guzmán]] volgde. Ook de [[Onze-Lieve-Vrouw-ten-Predikherenkerk (Leuven)|Predikherenkerk]] van [[Leuven]] genoot haar patronage.

== Vragen aan Thomas van Aquino ==
Beroemd zijn haar vragen aan [[Thomas van Aquino]] over enkele beschikkingen uit het [[testament (akte)|testament]] van de overleden hertog.<ref>Cluse meent dat de vragen van [[Margaretha van Frankrijk (1254–1271)]] kwamen, maar daar wordt op afgedongen. Zie {{aut|Christoph Cluse}}, ''Studien zur Geschichte der Juden in den mittelalterlichen Niederlanden'', Hannover, 2000</ref> Hendrik had de uitdrijving bevolen van de joden en cahorsijnen, tenzij ze handel wilden drijven ''sine prestatione et usura'' ("zonder rente of woeker").<ref>{{aut|Roel Jacobs}} (2004), ''Een kleine geschiedenis van Brussel'', blz. 62-63 - [http://books.google.be/books?id=T0DWmxXZMCMC&printsec=frontcover&hl=nl#v=onepage&q&f=false Lees op Google Books]</ref> Aleidis weifelde hoe ze aan deze wens gevolg kon geven zonder zich in een lastig parket te brengen. Ze besloot om de grote dominicaanse intellectueel te raadplegen. Aquino antwoordde haar met het werk ''De regimine judaeorum''.<ref>{{aut|H. Pirenne}} (1928), "[https://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/phlou_0776-555x_1928_num_30_18_2504 La duchesse Aleyde de Brabant et le 'De regimine judaeorum' de saint Thomas d'Aquin]", in: ''Revue néo-scolastique de philosophie'', Vol. 30, Nr. 18, blz. 193-205. [https://web.archive.org/web/20150924211407/http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/phlou_0776-555x_1928_num_30_18_2504 Gearchiveerd] op 24 september 2015.</ref> Daarin adviseerde hij hare ''Excellentia'' om de joden met mate te belasten en om ze te verplichten tot het dragen van herkenningstekenen.

Aleidis stierf op 40-jarige leeftijd. Haar hart kreeg een rustplaats in de Sint-Annapriorij, maar voor het overige werd ze begraven in de Leuvense Predikherenkerk. Haar gebeeldhouwde hoofd, afkomstig van de ontmantelde graftombe, wordt bewaard in het [[M - Museum Leuven]].

<gallery mode="packed-hover" heights="200">
Bestand:Alix Brabant.jpg|[[Zegel (oorkonde)#uitvoering|Jachtzegel]] van Aleidis
Bestand:Louvain1.jpg|Aleidis (rechts knielend) op een muurschildering in de Predikherenkerk
Bestand:Dominican church - Louvain.jpg|Graftombe van Hendrik en Aleidis (''ca.'' 1276, later ontmanteld)
</gallery>

==Zie ook==
*[[Priorij Hertoginnedal]]
*[[Sint-Annakapel (Oudergem)]]

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="5"|Voorouders van Aleidis van Bourgondië (1233-1273)
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="1"|[[Hugo III van Bourgondië]] (1148-1192) ∞ 1165 [[Adelheid van Lotharingen]] (1145-1200)
|colspan="1"|[[Hugo van Vergy]] (-) ∞ ? (-)
|colspan="1"|[[Robrecht II van Dreux]] (1154-1218) ∞ [[Yolande van Coucy]] (1164-1222)
|colspan="1"| [[Thomas van Saint-Valery]] (-) ∞ ? (-)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="2"|[[Odo III van Bourgondië]] (1166-1218) ∞ 1199 [[Adelheid van Vergy]] (1182-1252)
|colspan="2"|[[Robrecht III van Dreux]] (1185-1234) ∞ [[Eleonora van Saint-Valery-sur-Somme]] (1192-1250)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="4"|[[Hugo IV van Bourgondië]] (1212-1272) ∞ 1199 [[Yolande van Dreux]] (1212-1248)
|}

{{Appendix|1=Noten}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Wikisource|fr:Biographie nationale de Belgique/Tome 1/ALIX|ALIX}}

[[Categorie:Partner van de hertog van Brabant]]
[[Categorie:Huis Bourgondië]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 13e eeuw|Bourgondie, A]]

Aleidis van Bourgondië - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd