Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-08-20T10:03:04Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

De '''ABBA-methode''' (uitspraak aabeebeeaa-methode) (ook wel het '''ABBA-principe''' genoemd) is een door de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Amerikaanse]] [[econoom]] [[Ignacio Palacios-Huerta]]<ref>[http://www.palacios-huerta.com/ homepage Ignacio Palacios-Huerta bij London School of Economics]. [https://web.archive.org/web/20210510213353/http://palacios-huerta.com/ Gearchiveerd] op 10 mei 2021.</ref> bedachte methode om op een eerlijke(r) manier een reeks [[strafschop|penalty]]'s of strafworpen te nemen, indien na de reguliere speeltijd een wedstrijd is geëindigd in een gelijke stand. Hij bestudeerde penalty's van voetbalwedstrijden tussen 1970 en 2012, waarbij hij concludeerde dat de beginnende partij een kans van 60% heeft om de reeks te winnen.<ref>{{cite web|url=https://sciencenordic.com/winning-shootouts-first-kick|title=Winning shootouts on the first kick|publisher=Science Nordic|date=3 dec. 2012|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190609083318/http://sciencenordic.com/winning-shootouts-first-kick|archiefdatum=9 juni 2019|dodeurl=nee}}</ref><ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1373669 Psychological Pressure in Competitive Environments: Evidence from a Randomized Natural Experiment], abstract, 6 april 2009, J. Apesteguia & I.I. Palacios-Huerta. [https://web.archive.org/web/20210707101642/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1373669 Gearchiveerd] op 7 juli 2021.</ref>
De oorspronkelijke methode is om team A te laten beginnen (eventueel na een [[toss]]) waarna de teams om beurten een penalty nemen. Het gevolg is dat alleen team A voortdurend voor kan staan als de penalty's er allemaal in gaan. Dat levert team A een [[psychologie|psychologisch]] voordeel op. De ABBA-methode neemt dat voordeel weg door eerst team A een penalty te laten nemen waarna team B twee keer een penalty neemt, waarna team A weer twee keer een penalty neemt enzovoort. Zodoende komt zowel team A als team B regelmatig voor te staan.<ref>{{cite journal|last=Palacios-Huerta|first=Ignacio|title=Tournaments, fairness and the prouhet-thue-morse sequence|journal=Economic inquiry|year=2012| volume=50|issue=3|pages=848–849|url=http://www.palacios-huerta.com/docs/EI-Tournaments_and_PTM_sequence.pdf|accessdate=19 febr. 2013|doi=10.1111/j.1465-7295.2011.00435.x|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210510213353/http://palacios-huerta.com/|archiefdatum=10 mei 2021|dodeurl=nee}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/03/03/penalty-shoot-outs-could-soon-resemble-tennis-tie-breaks/|title=Penalty shoot-outs could soon resemble tennis tie-breaks|publisher=The Telegraph|date=3 mrt. 2017|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210227103653/http://www.telegraph.co.uk/football/2017/03/03/penalty-shoot-outs-could-soon-resemble-tennis-tie-breaks/|archiefdatum=27 februari 2021|dodeurl=nee}}</ref>
;Gebruikelijk schema
:AB AB AB AB AB (start van ‘[[sudden death (sport)|sudden death]]’) AB AB etc.
;Alternatief schema
:AB BA AB BA AB (start van ‘sudden death’) BA AB etc.

== Voetbal ==
In 2012 is de [[FIFA]] gestart met nagaan hoe deze methode kan worden geïntroduceerd. Sinds 2016 experimenteert de FIFA met deze methode bij de jeugd.

In mei 2017 werd er een proef mee gehouden bij het [[Europees kampioenschap voetbal mannen onder 17 - 2017|UEFA-kampioenschap voor jeugd tot 17 jaar]] en het [[Europees kampioenschap voetbal vrouwen onder 17 - 2017|UEFA-kampioenschap voor vrouwen tot 17 jaar]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.org/protecting-the-game/refereeing/news/newsid=2463576.html|title=Penalty shoot-out trial at UEFA final tournaments|publisher=UEFA.org|date=1 mei 2017|archiefurl=https://web.archive.org/web/20170607211119/http://www.uefa.org:80/protecting-the-game/refereeing/news/newsid=2463576.html|archiefdatum=7 juni 2017|dodeurl=nee}}</ref> In juni 2017 werd de proef voortgezet bij de UEFA-kampioenschappen [[Europees kampioenschap voetbal mannen onder 19 - 2017|voor jeugd tot 19 jaar]] en voor [[Europees kampioenschap voetbal vrouwen onder 19 - 2017|vrouwen tot 19 jaar]].<ref>{{cite web|title=Comprehensive bidding regulations approved for all finals and final tournaments|url=http://www.uefa.org/mediaservices/newsid=2474545.html|website=UEFA.org|accessdate=1 juni 2017|language=en|date=1 juni 2017|archiefurl=https://web.archive.org/web/20170703095610/http://www.uefa.org/mediaservices/newsid=2474545.html|archiefdatum=3 juli 2017|dodeurl=nee}}</ref>

De eerste wedstrijd waarin het systeem daadwerkelijk werd gebruikt was in Tsjechië de strafschoppenreeks in de halve finale van het Europese kampioenschap voor meisjes tot 17 jaar, Duitsland-Noorwegen.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-uefa-penalties-idUKKBN18730W|title=New penalty system gets usual result as Germany win|publisher=Reuters|date=11 mei 2017|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201030012616/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-uefa-penalties-idUKKBN18730W|archiefdatum=30 oktober 2020|dodeurl=nee}}</ref>

=== FC Lisse - HSV Hoek ===
Op 20 september 2017 heeft de [[voetbalscheidsrechter|scheidsrechter]] die de Nederlandse [[KNVB beker 2017/18 (mannen)|bekerwedstrijd]] [[FC Lisse]] tegen [[HSV Hoek]] floot, per ongeluk deze methode in Nederland geïntroduceerd. Omdat dit tegen de op dat moment in Nederland geldende spelregels was, is de uitslag ongeldig verklaard.<ref>[https://web.archive.org/web/20170926235312/http://www.fclisse.nl/voetbal/penaltys-fc-lisse-hoek-moeten-over/ Penalty's Lisse-Hoek moeten over], www.fclisse.nl</ref><ref>[https://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=313587 Update: FC Lisse overweegt juridische stappen na besluit KNVB], www.voetbalzone.nl. [https://web.archive.org/web/20180613015300/http://www.voetbalzone.nl:80/doc.asp?uid=313587 Gearchiveerd] op 13 juni 2018.</ref> Uiteindelijk bepaalde de rechter dat de strafschoppenserie moest worden overgedaan. Dit vond plaats op 11 oktober 2017<ref>[https://www.soccernews.nl/news/405029/Rechter_stelt_KNVB_in_het_gelijk:_penaltyserie_moet_over Rechter stelt KNVB in het gelijk: penaltyserie moet over], www.soccernews.nl, 6 okt. 2017. [https://web.archive.org/web/20171007115844/http://www.soccernews.nl/news/405029/Rechter_stelt_KNVB_in_het_gelijk:_penaltyserie_moet_over Gearchiveerd] op 7 oktober 2017.</ref> bij FC Lisse, waarbij de overwinning behaald werd door HSV Hoek.<ref>[https://nos.nl/artikel/2197542-hoek-bekert-door-na-penaltysoap.html Hoek bekert door na penaltysoap], nos.nl. [https://web.archive.org/web/20210122134741/https://nos.nl/artikel/2197542-hoek-bekert-door-na-penaltysoap.html Gearchiveerd] op 22 januari 2021.</ref>

== Tennis ==
In het [[tennis]] wordt de [[Tiebreak (tennis)|tiebreak]] afgewerkt volgens de ABBA-methode.

== Referenties ==
{{references|89%}}

[[Categorie:Sporttechniek]]
[[Categorie:Voetbalterminologie]]

ABBA-methode - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd