Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-09-01T11:07:37Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zijbalk jaren in eeuw|-1||1}}
De '''1e eeuw''', waarmee de 1e eeuw van de [[christelijke jaartelling]] bedoeld is, is de eerste periode van 100 [[jaar]] van die jaartelling, dus de periode bestaande uit de jaren [[1]] tot en met [[100]]. De 1e eeuw behoort tot het [[1e millennium]].

== Langjarige gebeurtenissen en ontwikkelingen ==
[[Bestand:Romeinen kaart stammen.png|thumb|Vermoedelijke situatie in het gebied van huidig Nederland in de eerste eeuw. De exacte grenzen zijn onbekend. Vooral H tot en met M moeten niet al te letterlijk worden genomen. A) [[Frisii]] - Grote delen van dit gebied waren onbewoonbaar. De Frisii zijn niet de latere [[Friezen]] zoals vaak wel wordt gesteld. Men vermoedt dat de huidige Friezen, een samensmelting van verschillende hoofdzakelijk West-Germaanse stammen, pas na [[600]] vanuit [[Noord-Duitsland]] [[Friesland]] binnentrokken. B) [[Cananefaten]] C) [[Bataven]] D) [[Marezaten]] E) [[Toxandriërs]] F) [[Menapii]] G) [[Ambivariten]] H) [[Chamaven]] I) [[Sugambri]] J) [[Bructeren]] K) [[Tubanten]] L) [[Usipeti]] M) [[Tencteren]]]]

=== Romeinse Rijk ===
* Nadat [[Publius Quinctilius Varus]] in [[9|9 n.Chr.]] verpletterend verslagen is door [[Germanen|Germaanse]] opstandelingen wordt [[Germanië]] ontruimd en blijft de [[Rijn]] de [[Limes (Romeinse Rijk)|noordelijke grens]] van het Romeinse Rijk.
* [[Keizer Claudius]] begint met de annexatie van [[Britannia (Romeinse provincie)|Britannia]].
* [[Vespasianus]] herstelt na het [[Vierkeizerjaar]] (69) de rust en zijn zoon [[Titus (keizer)|Titus]] onderdrukt de [[Joodse Oorlog|Joodse Opstand]] en verwoest daarbij [[Jeruzalem]] en de [[Joodse Tempel]].
* Bouw van het [[Colosseum]], met plaats voor zo’n 50.000 toeschouwers het grootste [[amfitheater]] van de klassieke oudheid.
* Het [[Romeins recht]] kenmerkt zich door het uniform geldig en toepasbaar zijn van de wetten en een gelijke uitvoering door het gehele rijk.
* [[Trajanus]] de eerste [[adoptiefkeizers|adoptief-keizer]].
* De [[vicus van Elewijt]] ontstaat rondom een militair kamp.
* [[Keizer Augustus|Augustus]] en de latere keizers organiseren vele [[gladiatorenspelen]] om het volk gunstig te stemmen: panem et circenses, brood en spelen. Sinds de tijd van Augustus mogen ook [[Praetor|praetoren]] gladiatorenspelen organiseren, sinds [[Keizer Claudius|Claudius]] ook [[Quaestor (Rome)|quaestoren]]. In de provinciesteden organiseren rijke burgers gladiatorengevechten.

=== Godsdienst ===
* In Rome bevorderen de keizers Vespasianus en [[Titus Flavius Domitianus|Domitianus]] de cultus van de Egyptische godin [[Isis (godin)|Isis]] en haar man [[Serapis]].
* Leven en sterven van [[Jezus (historisch)|Jezus van Nazareth]]. De [[kruisiging]] van Jezus wordt meestal gedateerd op [[30]]. Verspreiding van het [[vroege christendom]] door de [[apostel]]en.
* Een halve eeuw later wordt Zijn leven beschreven door de [[Evangelist (Nieuwe Testament)|evangelist]]en. Zo ontstaat het [[Nieuwe Testament]], waarvan sommige [[brieven van Paulus]] de oudste delen vormen.
* Hoewel het [[Romeinse Keizerrijk]] een redelijke religieuze [[Tolerantie (maatschappij)|tolerantie]] heeft, wordt de [[keizercultus]] om politieke redenen wel opgelegd aan alle andersgelovigen. Een uitzondering hierop wordt gemaakt voor de [[Joden]], die als [[monotheïsme|monotheïsten]] geen god naast hun eigen god erkennen. De [[christendom|christenen]], die om dezelfde reden als de Joden de keizercultus afwijzen, worden hierom vervolgd, daar zij niet onder de regeling vallen omdat niet alle christenen Joden zijn.

=== Lage landen ===
* De Romeinen leggen een belangrijke oost-west[[Heerweg (Romeinse Rijk)|heirbaan]] aan in het noordelijk deel van de provincie [[Gallië]] (''[[Gallia Belgica]]''). De weg loopt van de Noordzeehaven [[Boulogne-sur-Mer]] via [[Doornik]], [[Valenciennes]], [[Tongeren (stad)|Tongeren]] en Maastricht naar [[Keulen (stad)|Keulen]]. Later hebben archeologen deze weg de ''[[Via Belgica]]'' genoemd. Bij Maastricht wordt een [[Romeinse brug van Maastricht|brug over de Maas]] gebouwd.
* De [[Honte]] ontstaat als een [[veenrivier]]tje; het is een aftakking van de [[Schelde (rivier)|Schelde]].

=== China ===
* De regering van [[Wang Mang]] in [[Chinees Keizerrijk|China]].
* In het [[Chinees Keizerrijk]] wordt het [[Roer (schip)|roer]] ontwikkeld.

== Belangrijke personen van de 1e eeuw ==
[[Bestand:Augustus Bevilacqua Glyptothek Munich 317.jpg|250px|thumb|[[Buste (kunst)|Buste]] van [[Imperator Caesar Augustus]], een van de belangrijkste personen in de eerste eeuw.]]
* [[Rabbi Akiva]], een groot Joods geleerde en mysticus.
* [[Apollonius van Tyana]], Grieks [[Neopythagorisme|neopythagoreïsch]] [[filosoof]] en leraar.
* [[Arminius (veldheer)|Arminius]], Romeins officier van [[Germanen|Germaanse]] komaf en leider van een verbond van Germaanse stammen, dat erin slaagde het [[Romeinse Rijk]] een vernietigende slag toe te brengen in de [[Slag bij het Teutoburgerwoud]], en van de [[Elbe (rivier)|Elbe]] naar de [[Rijn]] terug te dringen.
* [[Imperator Caesar Augustus]], eerste [[princeps]] ("[[Lijst van Romeinse keizers|keizer]]") van Rome.
* [[Ban Chao]], [[diplomaat]] en veldheer van het [[Chinese Keizerrijk]].
* [[Julia Berenice]], dochter van [[Herodes Agrippa I]] en [[Cypros (Agrippa)|Cypros]].
* [[Boudicca]], [[Kelten|Keltische]] koningin van de [[Iceni]] die vooral bekend is geworden als leidster van de opstand tegen de [[Romeinse Rijk|Romeinen]].
* [[Caligula]], derde [[princeps]] van Rome.
* [[Claudius I]], vierde [[princeps]] van Rome.
* [[Paus Clemens I]], derde opvolger van [[Petrus]] als [[bisschop van Rome]].
* [[Decebalus]], koning van [[Dacië (rijk)|Dacië]].
* [[Titus Flavius Domitianus]], keizer van Rome.
* [[Galba (keizer)|Galba]], Romeins senator en generaal en de eerste princeps in het [[Vierkeizerjaar]].
* [[Gan Ying]], afgezant van het Chinese Keizerrijk die werd uitgezonden om contact te leggen met het [[Romeinse Rijk]].
* [[Heron van Alexandrië]], een [[Griekse oudheid|Grieks]] [[wetenschapper]].
* [[Hillel]], [[Joden|Joods]] wetgeleerde.
* [[Ignatius van Antiochië]], [[bisschop]] van [[Antiochië]] in [[Syrië]].
* [[Jakobus de Mindere]], een van de leiders in het [[vroege christendom]].
* [[Jezus (historisch)|Jezus]], de centrale figuur van het [[christendom]].
* [[Johannes de Doper]], een [[jodendom|Joods]] [[profeet]].
* [[Flavius Josephus]], een Romano-Joodse historicus en [[hagiografie|hagiograaf]] van priesterlijke en koninklijke afkomst.
* [[Liu Xin]], Chinees [[astronoom]] en archivaris.
* [[Livia Drusilla II]], de vrouw van keizer Augustus en de machtigste vrouw onder het principaat.
* [[Titus Livius]], Romeins [[historicus]].
* [[Nero (keizer)|Nero]], Romeins keizer.
* [[Nerva (keizer)|Nerva]], Romeins keizer.
* [[Otho]], Romeins keizer.
* [[Paulus (apostel)|Paulus]], een van de leiders in het vroege christendom.
* [[Petrus]], [[apostel]] en een van de leiders in het vroege christendom - in de [[Rooms-Katholieke Kerk]] beschouwd als eerste [[paus]].
* [[Philo van Alexandrië]], [[hellenisme|gehelleniseerd]] Joods filosoof.
* [[Plinius de Oudere]], Romeins militair, letterkundige en amateur-wetenschapper.
* [[Polycarpus van Smyrna|Polycarpus]], bisschop van [[Smyrna (Griekse stad)|Smyrna]].
* [[Pontius Pilatus]], 5e [[praefectus]] van [[Judea]].
* [[Lucius Aelius Seianus]], prefect van de [[pretoriaanse garde]] onder keizer [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Tiberius]].
* [[Lucius Annaeus Seneca]], Romeins schrijver en filosoof.
* [[Strabo (historicus)]], Grieks historicus, [[geograaf]] en filosoof.
* [[Publius Cornelius Tacitus]], Romeins [[consul (Rome)|consul]], historicus, schrijver en redenaar.
* [[Tomas (apostel)|Tomas]], een van de twaalf apostelen van Jezus.
* [[Tiberius Julius Caesar Augustus]], tweede keizer van Rome.
* [[Titus (keizer)|Titus Flavius Caesar Vespasianus Augustus]], keizer van Rome.
* [[Trajanus]], keizer van Rome.
* [[Vespasianus]], keizer van Rome.
* [[Vitellius (keizer)|Vitellius]], keizer van Rome.
* [[Vitruvius (architect)|Vitruvius]], Romeins militair, architect en ingenieur.
* [[Wang Mang]], keizer van China.

{{Navigatie decennia|1}}
{{Navigatie eeuwen|1}}
{{Commonscat}}

[[Categorie:1e eeuw| ]]

1e eeuw - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd