Brontekst bekijken van Willem II van Holland

{{Infobox heerser 
| naam             = Willem II
| leven            = 1227 – 1256
| afbeelding       = Willem II of Holland, by Hendrik van Heessel.jpg
| onderschrift     = Willem II als Rooms-Duitse koning afgebeeld door [[Hendrik van Heessel]] (†1470)
| afbeeldingbreedte = 200
| functie          = [[Heilige Roomse Rijk|Rooms-Duits]] [[Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers|(tegen-)koning]]
| regeerperiode    = [[1247]] – [[1256]] 
| inauguratie-naam = Verkiezing
| inauguratie      = [[3 oktober]] [[1247]] in [[Köln-Worringen|Woeringen]]
| inauguratie-naam1.2 = Kroning
| inauguratie1.2   = [[1 november]] [[1248]] in [[Aken (stad)|Aken]]
| mederegent-naam  = {{nowrap|Betwist door}}
| mederegent       = [[Keizer Frederik II|Frederik II]] ([[1247]] – [[1250]])<br>[[Koenraad IV (rooms-koning)|Koenraad IV]] ([[1247]] – [[1254]]) 
| voorganger       = [[Hendrik Raspe IV|Hendrik Raspe]] ([[Tegenkoning]])
| opvolger         = [[Richard van Cornwall]]<br>(en [[Alfons X van Castilië]])
| functie2         = [[Lijst van graven van Holland|Graaf]] van [[Graafschap Holland|Holland]] 
| regeerperiode2   = [[1234]] – [[1256]]
| voorganger2      = [[Floris IV van Holland|Floris IV]]
| opvolger2        = [[Floris V van Holland|Floris V]]
| geboortedatum    = [[februari]] [[1227]]
| sterfdatum       = [[28 januari]] [[1256]]
| sterfplaats      = [[Hoogwoud]]
| vader            = [[Floris IV van Holland]]
| moeder           = [[Machteld van Brabant (1200-1267)|Machteld van Brabant]]
| dynastie         = [[Gerulfingen]]
| broerzus         = [[Floris de Voogd]]<br>[[Aleid van Holland]]<br>[[Margaretha van Henneberg]]<br>Hendrik<br>Machteld
| begraven         = [[Abdij van Middelburg|Abdij]] van [[Middelburg (Zeeland)|Middelburg]] ([[1282]])
| partner-naam     = Echtgenote
| partner          = [[Elisabeth van Brunswijk]]
| kinderen         = [[Floris V van Holland]]
| religie          = [[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-katholiek]]
| heraldiek        = William II of Holland Arms.svg
| heraldiek-uitleg = Wapen van Willem II als Rooms-koning
}}
'''Willem II''' ([[februari]] [[1227]] – [[Hoogwoud]], [[28 januari]] [[1256]]) was graaf van [[Graafschap Holland|Holland]] en [[Graafschap Zeeland|Zeeland]] en koning van het [[Heilige Roomse Rijk]].

== Graaf van Holland ==
Willem II was de zoon van [[Floris IV van Holland]] en [[Machteld van Brabant (1200-1267)|Machteld van Brabant]]. Op zevenjarige leeftijd volgde hij zijn vader op, toen deze in 1234 bij een [[Riddertoernooi|toernooi]] in het Noord-Franse [[Corbie]] om het leven kwam. Een broer van zijn vader, eveneens Willem geheten, en later [[Otto van Holland|Otto]], bisschop van Utrecht, ook een broer van zijn vader, werden regent. Zijn zus [[Aleid van Holland]] zou een belangrijke rol gaan spelen bij het ontwikkelen van de nederzetting Schiedam.

[[Bestand:Ridderslag van Willem II van Holland (1227-1256).jpg|thumb|left|200px|Willem geridderd in Den Haag ([[Bibliothèque nationale de France|BnF]], ms. 9002 f.94, ca. 1460)]]
De Rooms-Katholieke Kerk predikte in die dagen dat men goed kon doen voor het eigen of andermans zieleheil door de kerk te begunstigen. Voor het zielenheil van zijn overleden vader stichtte Willem daarom een [[kerk van Eikenduinen|kapel in het dorpje Eikenduinen]] bij het huidige [[Den Haag]]. Zowel Willem als zijn moeder Machteld, de zuster van hertog [[Hendrik II van Brabant]], had belangstelling voor het kerkelijk leven. Gravin-weduwe Machteld, de dochter van de [[Hendrik I van Brabant|Brabantse hertog Hendrik I]], nam een opmerkelijke invloed in de kerkelijke gang van zaken in gebieden waarover de familie heerste, evenals haar dochter [[Aleid van Holland|Aleid]] en schoonzuster [[Ricardis]]. Zij zette daarmee in Holland de traditie van haar Brabantse familie voort. Machteld, Aleid en Ricardis bevorderden bijvoorbeeld het werk van vrouwen in kloosters en Machteld stichtte met Floris IV omstreeks 1230 een [[Cisterciënzers|cisterciënzerklooster]] voor [[Zuster (religie)|nonnen]] in Loosduinen, het eerste van die orde in Holland. Het aantal religieuze stichtingen was in die tijd opvallend hoog waarbij niet zozeer devotie aan het evangelie maar vooral machtspolitiek een rol speelde, want alleen met steun van de Rooms-Katholieke kerk kon Willem de heerschappij over grondgebieden uitbreiden en zo wist hij uiteindelijk rooms-koning te worden.

Als graaf van Holland vormde hij een bondgenootschap met [[Hertogdom Brabant|Brabant]] tegen [[Graafschap Vlaanderen|Vlaanderen]].<br>Als koning van het Duitse rijk verpandde hij in 1247 [[Nijmegen (hoofdbetekenis)|Nijmegen]] aan de graaf van [[Hertogdom Gelre|Gelre]]. Nijmegen is in handen van de heren van Gelre gebleven omdat het pand nooit is ingelost.<br>Als koning bedeelde hij zichzelf met het landsheerlijk gezag over het toen door vele kleine heren bestuurde [[Geschiedenis van Friesland|Friesland]] toe.

Voor zijn jongere zuster [[Margaretha van Holland|Margaretha]] werd een huwelijksovereenkomst gesloten met graaf [[Herman I van Henneberg]], ze trouwden in 1248, daarmee was een nieuw bondgenootschap bezegeld. Willem nam het besluit om zijn aanzienlijke woning in [[Geschiedenis van Den Haag|Haga]] om te bouwen tot een kasteel van waaruit hij efficiënt zijn gebieden kon besturen. Daarmee zette hij de bakens voor de functie van de latere stad [[Den Haag]] als bestuurscentrum.
{{zie hoofdartikel|Ridderzaal|Grafelijke zalen}}

=== Dijkaanleg en stadsrechten ===
Rond 1250 nam Willem het initiatief voor de aanleg van het westelijk gedeelte van de huidige [[Schielands Hoge Zeedijk]] (ongeveer vanaf [[Kralingen]] naar het westen). Na zijn dood in 1256 werd het werk onder het bestuur van zijn zuster [[Aleid van Holland]] voltooid. In navolging van Brabantse steden gaf hij [[Haarlem (hoofdbetekenis)|Haarlem]] (1245), [[Delft (hoofdbetekenis)|Delft]] (1246), [['s-Gravenzande]] (1246) en [[Alkmaar (hoofdbetekenis)|Alkmaar]] (1254) [[stadsrechten]]. Alleen 's-Gravenzande is later niet uitgegroeid tot een grote stad. In 1248 werden de stadsrechten van [[Zierikzee]] door hem bevestigd en uitgebreid. Dat deed hij ook, in 1254, met de Middelburgse stadsrechten uit 1217.

== Rooms-Duits koning ==
=== Voorgeschiedenis ===
In het [[Heilige Roomse Rijk]], waar het Duitse Rijk met Holland als leengebied deel van uitmaakte, heerste een jarenlange machtsstrijd tussen de paus en de keizer, tussen [[Ghibellijnen]] (keizergezind) en [[Welfen]] (pausgezind).<ref>{{aut|Gregor Dijkhuis|Dijkhuis, G.}} (2015): '' ''Stupor Mundi''. Kroniek van een eigenzinnige Keizer'', Aspekt</ref> De keizer weigerde zich te onderwerpen aan het gezag van de paus, waarvoor juridisch gezien ook geen reden bestond.

Dit leidde er toe dat keizer [[Frederik II van Hohenstaufen]] in 1241 Rome belegerde. [[Paus Gregorius IX]] stierf echter op 22 augustus aan de zomerhitte. Omdat hij (nog) geen conflict had met de Kerk als instituut trok de keizer zich terug naar zijn [[koninkrijk Sicilië]] en wachtte af of de volgende paus de eis van absolute alleenheerschappij zou doorvoeren.

Pas na twee jaar kwam er een nieuwe paus, [[paus Innocentius IV|Innocentius IV]], die inderdaad deze lijn doorzette. Toen er toch een verdrag kwam tussen paus en keizer en zij elkaar in [[Narni]] zouden treffen, vluchtte Innocentius IV in het holst van de nacht, verkleed als soldaat, om uiteindelijk maanden later in Lyon op te duiken. Daar begon de paus 12 juni 1245 het [[Eerste Concilie van Lyon|Concilie van Lyon]] om de keizer af te zetten. Dat gebeurde 17 juli 1245.

De paus startte daarop een groots opgezette veldtocht tegen de keizer en zijn zoon Koenraad IV, de rooms-koning van het Duitse rijk. In 1246 was de paus betrokken bij het beramen van een moordaanslag op de keizer. Het brein achter de aanslag was de zwager van de paus. Tegelijk was een grootschalige opstand georganiseerd om de Staufer heerschappij ten val te brengen, maar de samenzwering werd op tijd ontdekt. Een tweede moordaanslag volgde in maart 1249, toen Fredriks lijfarts, daartoe aangezet door een [[Kardinaal (geestelijke)|kardinaal]], hem een gifbeker presenteerde. De beker werd op tijd door Frederiks lijfbediende omgestoten.

In 1246 werd [[Hendrik Raspe IV]], een gerenommeerd ridder, in opdracht van de paus door enkele Duitse vorsten tot tegenkoning gekozen. Hendrik had ook de steun van de aartsbisschoppen van Keulen en Mainz. Daarom werd Hendrik Raspe wel papenkoning genoemd. Er volgde een veldslag bij [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] tussen Hendrik en Koenraad, die Hendrik won; de paus had twee Zwabische legerleiders van Koenraad omgekocht.

Raspe stierf door een val van zijn paard in 1247 en vier weken later werd Willem II tot tegenkoning gekozen. Er was geen Duitse vorst geweest die het tegen de Staufers op wilde nemen. Pas na Frederiks overlijden in 1250 en Koenraads overlijden in 1254 wilden Duitse vorsten Willems koningschap steunen.

=== Kroning ===
[[Bestand:Brabantsche Yeesten, KBR, ms IV 684, Kroning Willem v Holland (1248).jpg|thumb|Kroning van Willem II in 1248. Rechts zijn toekomstige echtgenote [[Elisabeth van Brunswijk]]. Miniatuur uit de ''[[Brabantsche Yeesten]]'', [[Koninklijke Bibliotheek van België|KBR]], ms. IV 684 (begin 15e eeuw)]]
[[Bestand:William II of Holland, Roman King (1229-1256).jpg|thumb|Willem II, anoniem portret uit de 16e eeuw]]
Na de dood van Hendrik Raspe IV, sinds een jaar tegenkoning, was [[Hendrik II van Brabant]], getrouwd met Raspe's nicht [[Sofia van Thüringen|Sofia]], de belangrijkste kandidaat om hem op te volgen. Hendrik weigerde, maar stelde zijn jonge neef Willem voor als koning. Willem II kreeg steun van [[minderbroeders]] en predikheren in zijn strijd tegen Frederik II. Op 3 oktober 1247 werd Willem op 20-jarige leeftijd in [[Woeringen]], bij [[Keulen (stad)|Keulen]], met vooral steun van kerkelijke zijde, door de aartsbisschoppen van Keulen, Mainz en Trier tot koning van Duitsland verkozen.<ref>[[:Bestand:Floris_V_-_3_Rijnsburg.jpg|Tekst bij monument in Rijnsburg]]</ref><ref>[http://ijpelaan.nl/Archief/Graven/Willem-II.html#N1. IJpelaan.nl Archief Graven Willem II]</ref> De meeste wereldlijke vorsten waren daar niet bij aanwezig. In oktober karakteriseerde [[paus Innocentius IV]] hem als volgt: 'Een goed christen, een dappere soldaat...jong en vol dadendrang, aangenaam van karakter en uiterlijke verschijning'. De paus steunde de keuze van Willem op 8 november 1247.

Willem moest alleen [[Aken (stad)|Aken]], de oude kroningsstad, nog op de [[Hohenstaufen|Staufische]] tegenpartij veroveren. Willem benoemde een onderkoning voor Noord-Italië en kreeg de steun van [[Hertogdom Bourgondië|Bourgondië]]. In 1248 veroverde Willem [[Kaiserswerth]], [[Dortmund]] en Aken. Aken nam hij in, na een beleg van vijf maanden, geholpen door [[Friezen]], die met waterbouwkundig vernuft de Staufers uit de stad wisten te verdrijven.<ref>{{aut|Dirk Jan Henstra|Henstra, D.J.}} (2012): ''Friese graafschappen tussen Zwin en Wezer'', Van Gorcum, p. 159-160</ref> Op 1 november 1248, op [[Allerheiligen]], werd Willem in Aken gekroond door de aartsbisschop van Keulen. Uit dank voor de hulp van de Friezen, bevestigde Willem de gehele Friese natie in de rechten, vrijheden en voorrechten die zij al van [[Karel de Grote]] hadden ontvangen. Ondanks deze belofte zouden de [[West-Frisia|West-Friezen]] in 1254 door Willem worden aangevallen en geplunderd.

De rijkskroon, het rijkszwaard en de rijksappel, de officiële tekenen van de koninklijke macht, waren echter, sinds 1125, op de [[rijksburcht Trifels]], in handen van de Staufische tegenpartij. Pas in 1255 veroverde Willem de burcht Trifels en was hij in het bezit van de kroningsinsignia. Willem was tegenkoning van [[Koenraad IV (Rooms-koning)|Koenraad IV]], die op gezag van zijn vader [[keizer Frederik II]] van Hohenstaufen al in 1237 op negenjarige leeftijd tot koning van Duitsland was gekozen. In 1250 volgde Koenraad IV zijn vader op.

Het begin van de regering van Willem II werd door chronisch geldgebrek gekenmerkt. De rijksgoederen aan de [[Nederrijn]] waren nog in Staufische handen en konden slechts door oorlogvoering worden veroverd. De verkiezing, hofdagen en krijgstochten brachten hoge kosten met zich mee, maar hij kreeg financiële steun van paus Innocentius IV.

De macht van Willem was eigenlijk beperkt tot het [[Rijnland (Duitsland)|Rijnland]] en [[Hertogdom Zwaben|Zwaben]]. De door de paus afgezette keizer Frederik II stierf in 1250. Willem II vierde in 1251 in Lyon met de paus het paasfeest. De paus gaf Willem een [[pauselijke legaat]] mee, om hem te ondersteunen. Dankzij de diplomatieke inspanningen van de paus kreeg Willem in 1252 steun van de Noord-Duitse vorsten en steden. Op 25 januari 1252 werd dit bezegeld door het huwelijk van Willem met [[Elisabeth van Brunswijk]], de dochter van [[Otto het Kind|hertog Otto I van Brunswijk]]. Door dit huwelijk kreeg Willem steun van de [[Welfen|Welfse]] coalitie tegen Koenraad IV, die in december 1250 zijn vader Frederik II was opgevolgd. Willem werd nu ook door de hertogen van Saksen en Brandenburg erkend. De belangrijkste afspraken waren:
* [[Mark Brandenburg|Brandenburg]] kreeg zeggenschap over [[Lübeck (hoofdbetekenis)|Lübeck]];
* het hertogdom Saksen kreeg het recht om de bisschoppen van Lübeck, [[Ratzeburg]] en [[Schwerin]] te benoemen;
* [[Hertogdom Brunswijk|Brunswijk]], Brandenburg en Saksen kozen Willem formeel tot koning op 25 maart 1252.
Willem verloor echter in 1252 de steun van de aartsbisschoppen van Mainz en Trier over respectievelijk een feodale opvolgingskwestie en een conflict over tolrechten. Na de dood van Koenraad IV in 1254 gaven veel steden hun steun echter aan Willem, in ruil voor behoud van hun privileges.

=== Strijd tegen Vlaanderen ===
De graven van Holland hadden Zeeland in leen van Vlaanderen. Omdat Zeeland in het Duitse rijk lag, hadden de (Franse) graven van Vlaanderen het op hun beurt weer in leen van de Duitse koning. Willem gebruikte zijn positie als Duitse koning om Zeeland te onttrekken aan Vlaanderen. Dit leidde in 1253 tot de [[Slag bij Westkapelle]], waar Vlaanderen werd verslagen door een bondgenootschap van Holland, Brabant en Henegouwen. In 1254 werd een wapenstilstand gesloten.

Als gevolg van deze ontwikkelingen deed [[Margaretha II van Vlaanderen]] haar aanspraken op Henegouwen over op [[Karel I van Napels|Karel van Anjou]]. Willem steunde zijn zwager [[Jan van Avesnes]] tegen Karel en kwam uiteindelijk in 1254 met [[Lodewijk IX van Frankrijk]] tot een regeling die Jan het graafschap Henegouwen liet behouden. De aartsbisschop van Keulen had echter partij gekozen tegen Jan van Avesnes en begon onderhandelingen met [[Ottokar II van Bohemen]] om hem tot tegenkoning uit te roepen.

=== Rijksburcht Trifels ===
Willem II voerde verschillende oorlogen tegen de [[West-Friezen]]. De paus nodigde Willem uit om in Rome tot keizer te worden gekroond. Willem kreeg de kroningsregalia, de symbolen van de macht, in zijn bezit, toen hij in februari 1255 de [[Rijksburcht Trifels]] veroverde. Na de geboorte van hun tweede kind, vergezelde Elisabeth haar man naar het Duitse rijk. Tijdens de [[Rijksdag te Worms]] in december 1255 wilde ze met graaf ''Adolf I van Waldeck'' een kijkje nemen in de pas veroverde burcht Trifels. Ze werd onderweg door een [[roofridder]] overvallen en pas vrijgelaten, nadat er een hoog [[losgeld]] werd betaald. Intussen was Willem van het Duitse rijk naar Holland getrokken om de West-Friezen te onderwerpen.

=== Overlijden en begrafenis ===
De West-Friezen wisten Willems ridders in 1254 terug te dringen tot onder [[Alkmaar]]. In de zomer van 1255 had de aanval evenmin succes. Maar in de winter van 1256 konden Willems troepen binnendringen, omdat de binnenwateren van [[West-Friesland (regio)|West-Friesland]] waren bevroren.
Tijdens die veldtocht tegen de West-Friezen zakte hij op 28 januari 1256 bij [[Hoogwoud]] door het ijs van het [[Berkmeer]]. De West-Friezen vonden hem in machteloze positie en doodden hem. Toen ze doorhadden dat ze de koning hadden gedood, werd Willem begraven onder de haardplaat van een boerderij in [[Hoogwoud]]. Pas in 1282 wist zijn zoon, graaf [[Floris V van Holland|Floris V]], zijn stoffelijk overschot terug te vinden, maar niet zonder slag of stoot, Hoogwoud werd geplunderd en de bevolking werd voor een groot deel door de Hollanders uitgemoord. Willem II werd begraven in de [[Abdij van Middelburg]].

<gallery widths="200" heights="150">
Bestand:Brabantsche Yeesten, KBR, ms IV 684, Dood van Willem v Holland (1256).jpg|Moord op Willem II (miniatuur uit de ''[[Brabantsche Yeesten]]'', [[Koninklijke Bibliotheek van België|KBR]], ms. IV 684, begin 15e eeuw)
Bestand:Graf van Willem II - Middelburg - 20154611 - RCE.jpg|Vermoedelijk graf van Willem II in de Koorkerk van de [[abdij van Middelburg]], ca. 1919
Bestand:Fragment van het grafteken koning Willem II - Middelburg - 20154612 - RCE (rotated).jpg|Reliëf van het vermoedelijke graf, 19e eeuw?
Bestand:Wilhelm-II-von-Holland-Grab-in-Middelburg.jpg|Het graf in 2018
</gallery>

== Stamboom ==
{{Stamboom/start}}
{{Stamboom |Flor3|y|AdavS| |Otto1|y|Richa| |Godfr3|y|Marga| |Matt1|y|Maria|=
| Flor3=[[Floris III van Holland]] |AdavS=[[Ada van Schotland]]|AdavSkl=pink
| Otto1=[[Otto I van Gelre]] |Richa=[[Richarda van Beieren]]|Richakl=pink
| Godfr3=[[Godfried III van Leuven]] |Marga=[[Margaretha van Limburg]]|Margakl=pink
|Matt1=[[Mattheüs I van de Elzas]] |Maria=[[Maria van Boulogne]]|Mariakl=pink}}
{{Stamboom | | | |`|-|.| | | |,|-|'| | | | | | | |`|-|.| | | |,|-|'| }}
{{Stamboom | | | | |Wille|y|Aleid| | | | | | | | | |Hend1|y|Mathi|=
|Wille=[[Willem I van Holland]] |Aleid=[[Aleid van Gelre]]|Aleidkl=pink
|Hend1=[[Hendrik I van Brabant]]|Mathi=[[Mathilde van Boulogne (1210)|Mathilde van Boulogne]]|Mathikl=pink}}
{{Stamboom | | | | | | | |`|-|-|-|-|-|.| | | |,|-|-|-|-|-|'| }}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | |Flor4|y|Macht|=
|Flor4=[[Floris IV van Holland]] |Macht=[[Machteld van Brabant (1200-1267)|Machteld van Brabant]]|Machtkl=pink}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | | | | |!}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | | | |Wille|y|Elisa|=
|Wille='''Willem II van Holland'''|Elisa=[[Elisabeth van Brunswijk]]|Elisakl=pink}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | | | | | | |!}}
{{Stamboom | | | | | | | | | | | | | | | | | [[Floris V van Holland]]}}
{{Stamboom/eind}}
Willem en Elisabeth hadden een zoon, [[Floris V van Holland]]. Sommige bronnen noemen ook een dochter Mechtild, maar haar bestaan is onzeker. Daarnaast had Willem bij een minnares nog een zoon, Dirk (†&nbsp;1312).

== Beeltenissen van graaf Willem II van Holland ==
[[Bestand:Den Haag-00656.jpg|thumb|150px|Beeld van Willem II van Holland op het Binnenhof in Den Haag]]
Sinds 1885 bevindt zich op het [[Binnenhof (Den Haag)|Binnenhof]] in Den Haag een beeld van graaf Willem II van Holland. Het vergulde beeld, ontworpen door [[Ludwig Jünger]], staat boven op de smeedijzeren [[Binnenhoffontein]], ontworpen door [[Pierre Cuypers]].

De fontein was een geschenk van de Haagse burgerij, als dank voor de restauratie van de voorgevel van de Grafelijke zalen (Ridderzaal) door Cuypers. Het beeld van Willem II, de oprichter van het Binnenhofcomplex dat nu het fysieke centrum van de parlementaire democratie in Nederland vormt, is het enige beeld in de open lucht op het Haagse Binnenhof. Rondom de fontein staat de tekst
''Ter nagedachtenis van Willem II Roomsch Koning en Graaf van Holland, Begunstiger der stedelijke vrijheden, beschermer der kunst, stichter der kasteelen in 's-Gravenhage en Haarlem, geb. MCCXXVII †MCCLVI†''.	

In de Gravenkamer in het gebouw van de [[Eerste Kamer der Staten-Generaal]] (Binnenhof 22) bevindt zich een portret van graaf Willem II, als onderdeel van de 17e-eeuwse portrettengalerij van de graven van Holland.

Boven de ingang van de [[Gistpoort (Middelburg)|Gistpoort in Middelburg]] bevindt zich een beeld van Roomsch-koning en Graaf van Holland Willem II, gemaakt door [[Oswald Wenckebach]] in 1955.

== Literatuur ==
* {{aut|Dick de Boer (historicus)|D.E.H. de Boer}}; {{aut|Erik Cordfunke|E.H.P. Cordfunke}} (2010): ''Graven van Holland'', Walburg Pers, p.&nbsp;79-81

== Noten ==
{{References}}
{{Navigatie Rooms-Duitse keizers en koningen}}
<br>
[[Categorie:Koning van Duitsland]][[Categorie:Graaf van Holland]][[Categorie:Huis Holland]][[Categorie:Vermoord heerser]][[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 13e eeuw|Holland, Willem II]][[Categorie:Vermoord Nederlands politicus|Holland]]