Brontekst bekijken van Velarium

[[Bestand:Ave Caesar Morituri te Salutant (Gérôme) 01.jpg|thumb|''Ave Caesar Morituri te Salutant'', schilderij door [[Jean-Léon Gérôme]], 1859.]]
Een '''velarium''' (mv.: velaria) is een grote [[luifel]] zoals die in het [[Romeinse Rijk]] bij schouwspelen en sportwedstrijden over de ''[[Cavea (theater)|cavea]]'' (publiekstribune) kon worden gespannen om het publiek te beschermen tegen de hitte van de [[zon]]. Dergelijke [[zonnescherm]]en werden door het hele Middellandse Zeegebied toegepast in de meeste [[Romeins theater (gebouw)|theaters]], praktisch alle [[amfitheater]]s en andere [[stadion]]s.<ref>{{Citeer web |url=http://www.the-colosseum.net/architecture/novavelarium.htm |titel=The-colosseum.net: Nova Velarium |bezochtdatum=20 juli 2011 |archiefdatum=8 november 2011 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20111108204120/http://www.the-colosseum.net/architecture/novavelarium.htm |dodeurl=ja }}</ref>

Het woord is afgeleid van het Latijnse ''velum'', zeil, [[doek]], [[Gordijn (afscherming)|gordijn]].

== Constructie ==
Het velarium bedekte ongeveer een derde tot twee derde van het totale oppervlak, de hoge zijmuren van de bouwwerken wierpen hun [[schaduw]] aan de andere kant van de arena. In speciale uitsparingen in de bovenrand van het gebouw achter de tribunes staken lange masten die op het midden gericht waren, en met touwen en [[katrol]]len werd het doek daaroverheen getrokken. De masten konden worden neergelaten en opgehesen. Het was mogelijk om het doek over een beperkt deel van de cavea te spannen of om het slechts ten dele te ontvouwen.<ref>[http://www.joostdevree.nl/bouwkunde2/velum.htm Joostdevree.nl Bouwencyclopedie: velum, velarium]</ref> De precieze manier van optuigen is onderwerp van debat.

Het gebruikte materiaal was gewoonlijk [[Canvas (materiaal)|canvas]], [[linnen]] of [[katoen]], maar [[Nero (keizer)|Nero]] zou [[Amfitheater van Nero|zijn eigen amfitheater]] hebben laten voorzien van een hemelsblauw [[Zijde (textiel)|zijde]]n velarium, versierd met een motief van sterren en een afbeelding van de keizer in een strijdwagen.<ref>[https://web.archive.org/web/20110829071917/http://www.roman-colosseum.info/colosseum/awning-at-the-colosseum.htm Roman-colosseum.info: Awning at the Colosseum]</ref> Behalve afscherming van de zon bood het doek ook een eerste bescherming tegen lichte regen. Door het gat in het midden van de constructie kon een aanzienlijke [[wind (meteorologie)|wind]] opsteken, die voor welkome [[ventilatie]] kon zorgen.

== Colosseum ==
Het velarium in het [[Colosseum]] werd bediend door matrozen van de Romeinse [[marine (strijdmacht)|marine]]. Vermoedelijk was het een eer om voor dit karwei te worden aangemerkt en zo de grote stad met eigen ogen te mogen aanschouwen. Ze vormden de enige grote groep vaklieden met de nodige kennis en ervaring om dergelijke grote constructies te bedienen.<ref>[http://www.pbs.org/wgbh/nova/colosseum/qanda/ NOVA Online: Colosseum questions & answers]</ref> Mogelijk waren er tot duizend mannen nodig om de stof over de 240 masten te trekken. Buiten het Colosseum staan nog enkele stenen met gaten voor de bevestiging van de kabels, hoewel deze ook bedoeld geweest kunnen zijn voor dranghekken.

{{Appendix}}

[[Categorie:Romeinse architectuur]]
[[Categorie:Bouwkundig onderdeel]]