Brontekst bekijken van Os (rund)

[[Bestand:India.Mumbai.04.jpg|miniatuur|250px|Ossenwagen in [[India]]]]
[[Bestand:Carro de bois, Açores.jpg|miniatuur|250px|Portugese ossenkar op de Azoren]]
Een '''os''' is een [[Veterinaire castratie|gecastreerd]] mannelijk [[rundvee|rund]] (stier). De os is een van de oudste door de mens gebruikte [[trekdier]]en. Al vroeg dienden zij om [[slee]]ën, [[kar]]ren en [[wagen]]s voort te bewegen of om ossenmolens aan te drijven. Ossen werden in Midden-Europa al in de 6e eeuw v.C. gebruikt in de [[landbouw]].

Door castratie werd het mogelijk de grote arbeidskracht van de [[Stier (rundvee)|stier]] ten dienste van de mens te stellen. De dieren kregen er een gelijkmoediger karakter door, waardoor zij beter als werkdier te gebruiken waren. Om ossen voor de ploeg of voor een [[kar]] of [[wagen]] te spannen wordt een [[tuigage (rij- of trekdier)|tuigage]] gebruikt dat kan bestaan uit een [[juk]] dat verbonden is aan een [[Dissel (transport)|dissel]].

In verschillende Aziatische, Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen komen nog ossenkarren voor. Ook in Egypte werd nog lange tijd rundvee ingezet als trekdier voor de ploeg. Bij ossenrennen worden deze dieren ook bereden. Voor de vleesindustrie zijn ossen interessant vanwege hun stevige gemarmerde vlees.

De [[castratie]] gebeurt meestal wanneer de dieren nog jong zijn, op een leeftijd van tussen de twee weken en enkele maanden. Door de verminderde [[testosteron]]-productie groeien ossen langzamer dan stieren maar zij worden daardoor wel zwaarder gespierd dan koeien.

In sommige staten van de [[Verenigde Staten|VS]] worden alle jonge stieren die als mestdieren op de weiden gehouden worden, gecastreerd. Soms worden daarna voor zowel de koeien als de [[Pink (rund)|pinken]] [[hormoon]]preparaten gebruikt om toch een snelle groei te bewerkstelligen.

== Plaatsnamen ==
De plaatsnamen [[Oxford (Verenigd Koninkrijk)|Oxford]] en [[Ochsenfurt]] zijn afgeleid van de woorden "os" en "[[Voorde (doorwaadbare plaats)|voorde]]".

== Zie ook ==
* [[Ossewa]]
* [[Ossenijzer]]
* [[Okshoofd]]
* [[De os en de ezel]]

== Afbeeldingen ==
<gallery mode="packed" heights="150" style="font-size:85%">
Sixten.jpg|Een os als [[rijdier]]
Sugar cane bullock cart2.jpg|Een ossenkar met [[suikerriet]], India
Sugar cane bullock cart.jpg|Ossenkar met suikerriet, India
Coconut oil making Seychelles.jpg|Os bij cocosoliemolen, [[Seychellen]]
De bekranste os-Catchpenny print-Borms 0995.jpg|''De bekranste os''<br>(ca. 1832-1849), [[houtsnede]], [[centsprent]]
Staande os, RP-P-1882-A-6768.jpg|Staande os, naar [[Paulus Potter]]
</gallery>

[[Categorie:Rundvee]]
[[Categorie:Castraat (dier)]]
[[Categorie:Vervoer met behulp van dieren]]