Brontekst bekijken van Max Ehrlich

{{Infobox acteur
| naam              = 
| afbeelding        = Bundesarchiv Bild 146-1977-062-16, Berlin, Wahl Schönheitskönigin.jpg
| onderschrift      = Max Ehrlich (met bloem op het revers) als [[conferencier]] bij de eerste [[Miss Germany]] verkiezing in Berlijn op 5 maart 1927. [[Hildegard Quandt]] werd tot koningin gekroond
| volledige naam    = Max Michaelis Ehrlich
| geboortenaam      = 
| geboren           = 7 december 1892
| geboorteplaats    = [[Berlijn]]
| overleden         = 1 oktober 1944
| overlijdensplaats = 
| land              = {{DE}}
| bijnaam           = 
| pseudoniem        = 
| jaren-actief      = 33
| beroep            = cabaretier, acteur en filmregisseur
| website           = 
| imdb              = 0251374
| ibdb              = 
}}

'''Max Michaelis Ehrlich''' ([[Berlijn]], [[7 december]] [[1892]] – [[Auschwitz (concentratiekamp)|concentratiekamp Auschwitz]], [[1 oktober]] [[1944]]) was een [[Duitsland|Duitse]] [[cabaretier]], acteur en filmregisseur.

==Leven==
Max Ehrlich volgde vanaf 1911 een opleiding bij [[Max Reinhardt]] aan het [[Deutsches Theater Berlin]] waar hij in 1912 zijn eerste optreden gaf. In 1913 en van 1916 tot 1920 werkte hij in [[Breslau]]. Hij ontwikkelde zich in de jaren twintig tot een succesvol cabaretier. In 1926 volgde zijn filmdebuut met een bijrol in de door [[Reinhold Schünzel]] geproduceerde [[stomme film]] ''In der Heimat, da gibt's ein Wiedersehn!'' Na nog 15 films waarvoor hij soms ook de [[tussentitel]]s schreef, volgde in 1930 met een bijrol in [[Richard Oswald]]s ''Wien, du Stadt der Lieder'', Ehrlichs eerste [[geluidsfilm]]. Door de geluidsfilm werd hij nog populairder, toch had hij, behalve in korte films zoals [[Kurt Gerron]]s ''Kabarett-Programm Nr. 2'' en ''Nr. 6'' (1931) en [[Heinz Hille]]s ''Wer zahlt heute noch?'', nooit een hoofdrol. Vanaf 1932 stond hij als regisseur van [[korte film]]s regelmatig ook achter de camera.

Nadat de nationaalsocialistische regering aan de macht was gekomen werd Max Ehrlich als [[Joden|Jood]] niet in de [[Reichsfachschaft Film]] opgenomen, hij kon daardoor niet meer in Duitsland werken. Hij ging naar [[Wenen]] en toen zijn optredens ook daar werden verstoord, ging hij naar [[Zwitserland]] en naar Nederland. Vanwege heimwee keerde hij in 1935 toch terug naar Duitsland waar hij binnen het kader van de [[Joodse Cultuurbond]] onder beperkte voorwaarden weer kon optreden. Toen de politieke situatie met de [[Kristallnacht]] in november 1938 echter verder verslechterde ging hij in het voorjaar van 1939 naar Amsterdam waar hij zich bij het Joodse theater van [[Willy Rosen]] aansloot, het 'Theater der Prominenten',<ref>{{Citeer web|url=http://Holocaustmusic.ort.org/places/camps/western-europe/westerbork/max-ehrlich/|uitgever=World ORT|titel=Max Ehrlich|bezochtdatum=1 februari 2017}}</ref> waar hij theaterstukken regisseerde.<ref>{{Citeer web|url=https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Categorie:Regie_Max_Ehrlich|uitgever=Theaterencylopedie|titel=Geregisseerde toneelstukken Max Ehrlich|bezochtdatum=30 april 2018}}</ref>

In mei 1940 werd het neutrale Nederland bezet door Duitse troepen. Max Ehrlich werd in 1943 gevangen genomen en naar het Nederlandse doorgangskamp [[Kamp Westerbork|Westerbork]] gedeporteerd. Als leider van een groep gevangenen kon hij hier met, deels prominente, medegevangenen werken aan een serie theaterprogramma’s met sketches en liedjes en deze opvoeren onder de naam [[Gruppe Bühne Lager Westerbork]]:<ref>{{Citeer web|url=http://www.Holocaust-lestweforget.com/theatredutch.html|titel=The Holocaust - Lest we Forget - Theater|bezochtdatum=25 januari 2017|year=2009}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.aufrichtigs.com/01-Holocaust/00-Otto_Aufrichtig_%5BAurich%5D/Otto_+_Lisl_at_Kamp_Westerbork.htm|titel=Details over de theaterpragramma in kamp Westerbork|taal=en|bezochtdatum=25 januari 2017 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20240716094925/https://www.aufrichtigs.com/01-Holocaust/00-Otto_Aufrichtig_%5BAurich%5D/Otto_+_Lisl_at_Kamp_Westerbork.htm |archiefdatum=2024-07-16}}</ref>
* ''Bunter Abend'', juli 1943
* ''Humor und Melodie'', september 1943
* ''Bravo! De Capo!'', oktober 1943
* ''Bunter Abend'' (2), maart 1944
* ''Bunter Abend'' (3), april 1944
* ''Total Verrückt'', juni 1944

Op 4 september 1944 werd Ehrlich met de een na laatste deportatietrein naar het getto [[Theresienstadt (concentratiekamp)|Theresienstadt]] en van daaruit naar Auschwitz gebracht alwaar hij in de gaskamer werd vermoord.

==Filmografie<ref>{{Citeer web|url=https://www.filmportal.de/person/max-ehrlich_cdee742059334b6ca238bbf6cd6d6810|titel=Filmografie|taal=de|uitgever=filportal.de|bezochtdatum=1 februari 2017}}</ref>==
Acteur, tenzij anders vermeld:
{{Kolommen lijst |aantal=2 |inhoud=
* 1926: ''In der Heimat, da gibt's ein Wiedersehn!''
* 1927: ''Familientag im Hause Prellstein''
* 1927: ''Es zogen drei Burschen… / Drei Seelen und ein Gedanke'' - tussentitels
* 1928: ''Mascottchen'' - tussentitels
* 1928: ''Liebfraumilch''
* 1928: ''In Werder blühen die Bäume'' - tussentitels
* 1928: ''Ihr dunkler Punkt''
* 1928: ''Fräulein Chauffeur'' - tussentitels
* 1928: ''Flitterwochen'' - draaiboek, acteur
* 1928: ''Ein kleiner Vorschuß auf die Seligkeit'' - draaiboek
* 1928: ''Die tolle Komteß'' - draaiboek, tussentitels, acteur
* 1928: ''Die blaue Maus''
* 1928: ''Die Wochenendbraut'' - tussentitels
* 1928: ''Das Haus ohne Männer'' - tussentitels
* 1929: ''Meineid''
* 1928: ''Der schwarze Domino''
* 1928: ''Wien, du Stadt der Lieder'' – draaiboek, acteur
* 1930: ''Susanne macht Ordnung''
* 1930: ''Hokuspokus''
* 1930: ''Die vom Rummelplatz''
* 1930: ''Die Marquise von Pompadour''
* 1930: ''Der Tanzhusar''
* 1930: ''Der Korvettenkapitän / Blaue Jungs von der Marine''
* 1930: ''Der Greifer'' - Draaiboek
* 1931: ''Um eine Nasenlänge''
* 1931: ''Kabarett-Programm Nr. 6'' (korte film)
* 1931: ''Kabarett-Programm Nr. 2'' (korte film)
* 1931: ''Goldblondes Mädchen, ich schenk Dir mein Herz - Ich bin ja so verliebt…''
* 1931: ''Die schwebende Jungfrau''
* 1931: ''Der Storch streikt''
* 1931: ''Der Schlemihl''
* 1931: ''Der Hochtourist''
* 1931: ''Schatten der Unterwelt''
* 1932: ''Wer zahlt heute noch?'' (korte film)
* 1932: ''Wenn die Liebe Mode macht''
* 1932: ''Revierkrank'' (korte film) - regie
* 1933: ''Mord im Kohlenkeller'' (korte film) - regie
* 1933: ''Kaczmarek als Rosenkavalier'' (korte film) - regie
* 1933: ''Herr Direktor engagiert'' (korte film)
* 1932: ''Die erste Instruktionsstunde'' (korte film) - regie
* 1932: ''Der falsche Hund'' (korte film) - regie, draaiboek, acteur
* 1933: ''Hugo's Nachtarbeit'' (korte film) - regie, draaiboek
}}

==Werken==
* {{Citeer boek|auteur=Max Ehrlich|titel=Von Adalbert bis Zilzer. Gesammelte Theateranekdoten|uitgever= Eden-Verlag, Berlin|year=1928}}

==Literatuur==
* {{Citeer boek|auteur=Kay Weniger|titel=Zwischen Bühne und Baracke. Lexikon der verfolgten Theater-, Film- und Musikkünstler 1933 bis 1945|uitgever=Metropol, Berlin|year=2008|isbn=978-3-938690-10-9|page=102}}
* {{Citeer boek|auteur=Dirk Mulder, Ben Prinsen|titel=Lachen im Dunkeln. Amüsement im Lager Westerbork (uit Niederlande-Studien. Bd. 3)|uitgever=Lit, Münster|year=1997|isbn=3-8258-3369-0}}

==Externe links==
* {{Link IMDb naam|id=0251374}}
* [https://web.archive.org/web/20071225172442/http://www.max-ehrlich.org/ Website] van de Max Ehrlich Association
* {{Link YouTube|id=grYBfx7copQ|label=Max Ehrlich in ''Die vom Rummelplatz''}}
* {{Link YouTube|id=vXuH6XElXsg|label=Max Ehrlich in ''Wien die Stadt der Lieder''}}
* {{Link YouTube|id=BrBGQlDb1yY|label=Max Ehrlich in ''Wien die Stadt der Lieder''}}
* {{Link YouTube|id=RMKrA7N4yuk|label=Max Ehrlich in ''In Wien hab ich einmal ein Mädel geliebt''}}

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Max Ehrlich|oldid=155101271|datum=20160608}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Ehrlich, Max}}
[[Categorie:Duits acteur]]
[[Categorie:Duits cabaretier]]
[[Categorie:Duits Holocaustslachtoffer]]
[[Categorie:Kampgevangene in Westerbork]]
[[Categorie:Omgekomen in concentratiekamp Auschwitz]]