Brontekst bekijken van Keizer Rudolf II

{{Infobox heerser 
| naam              = Rudolf II
| afbeelding        = Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg
| onderschrift      = ''Portret van Rudolf II''<br>(1594), Joseph Heintz de Oudere, Kunsthistorisches Museum
| afbeeldingbreedte = 
| functie           = [[Heilige Roomse Rijk|Rooms-Duits]] [[Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers|koning en keizer]]
| regeerperiode     = [[1576]] - [[1612]]
| inauguratie-naam  = Verkiezing en kroning
| inauguratie       =
| voorganger        = [[Keizer Maximiliaan II|Maximiliaan II]]
| opvolger          = [[Keizer Matthias|Matthias]]
| functie2          = [[Lijst van koningen van Hongarije|Koning]] van [[Koninklijk Hongarije (1526-1867)|Hongarije]], [[Lijst van heersers van Oostenrijk|regerend aartshertog]] van [[Neder-Oostenrijk]] en [[Lijst van markgraven van Moravië|markgraaf]] van [[Markgraafschap Moravië|Moravië]]
| regeerperiode2    = [[1576]] - [[1608]]
| inauguratie-naam2 =
| inauguratie2      =
| voorganger2       = [[Keizer Maximiliaan II|Maximiliaan II]]
| opvolger2         = [[Keizer Matthias|Matthias]]
| functie3          = [[Lijst van heersers van Bohemen|Koning]] van [[Koninkrijk Bohemen|Bohemen]] 
| regeerperiode3    = [[1576]] - [[1611]]
| inauguratie-naam3 =
| inauguratie3      =
| voorganger3       = [[Keizer Maximiliaan II|Maximiliaan II]]
| opvolger3         = [[Keizer Matthias|Matthias]]
| functie4          =
| regeerperiode4    =
| inauguratie-naam4 =
| inauguratie4      =
| voorganger4       =
| opvolger4         =
| functie5          =
| regeerperiode5    =
| voorganger5       =
| opvolger5         =
| huis-naam         = Huis
| huis              = [[Huis Habsburg|Habsburg]]
| vader             = [[Keizer Maximiliaan II|Maximiliaan II]]
| moeder            = [[Maria van Spanje]]
| geboren           = [[18 juli]] [[1552]] 
| geboren_in        = [[Wenen]], [[Habsburgse monarchie|Oostenrijk]]
| gestorven         = [[20 januari]] [[1612]]
| gestorven_in      = [[Praag]], [[Habsburgse monarchie|Oostenrijk]]
| begraven          = [[Sint-Vituskathedraal (Praag)]]
| partner-naam      =
| partner           =
| religie           = [[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-katholiek]]
| handtekening      = 
| website           = 
| portaal           = 
}}
'''Keizer Rudolf II''' ([[Wenen]], [[18 juli]] [[1552]] — [[Praag]], [[20 januari]] [[1612]]), aartshertog van Oostenrijk als Rudolf V ([[1576]] - [[1608]]), was keizer van het [[Heilige Roomse Rijk]]. Hij was een zoon van [[keizer Maximiliaan II]] en [[Maria van Spanje]].

== Biografie ==
[[Bestand:Vertumnus årstidernas gud målad av Giuseppe Arcimboldo 1591 - Skoklosters slott - 91503.jpg|260px|miniatuur|links|''Rudolf II als [[Vertumnus]]''<br>([[1591]]), [[Giuseppe Arcimboldo]], [[Skokloster]]]]

Rudolf van Habsburg volgde in [[1576]] zijn vader op als keizer. Hij riep [[Praag]] tot hoofdstad uit omdat de stad beter te verdedigen was tegen de Turken dan [[Wenen]]. De stad kende een korte, maar indrukwekkende bloeiperiode, die nooit meer is geëvenaard. Hij was fel gekant tegen het gebruik van geweld tegen [[protestantisme|protestanten]], en voerde aan het eind van zijn leven zelfs een godsdienstvrijheid in [[Koninkrijk Bohemen|Bohemen]] in. Ook startte hij in 1579 in [[Keulen (stad)|Keulen]] vredesbesprekingen tussen Spanje en de opstandelingen in de [[Habsburgse Nederlanden]], de [[Vredehandel van Keulen]], maar deze leverden niets op. Diplomaten als [[Philip Sidney]] kwamen langs en de Nederlander [[Johan Barvitius]] was bij hem in dienst.

Rudolf II stond bekend als een groot liefhebber van kunst, wetenschap en muziek. Hij hield er een voor die tijd groot orkest op na. [[Hans Leo Hassler]] verhief hij in de adelstand. De uitvinder [[Cornelis Drebbel]] en geleerde [[Jacopo Strada]] stonden met hem in contact of waren in dienst. Rudolf interesseerde zich voor iedere menselijke creativiteit, maar zelf had hij een voorkeur voor beeldhouwwerk. Hij hield zich urenlang bezig met goudsmeedwerk, waarbij hij waarschijnlijk werd bijgestaan door de [[Utrecht (stad)|Utrechtse]] edelsmid [[Paulus van Vianen]]. Aan zijn hof was het een komen en gaan van kunstenaars, zoals [[Giuseppe Arcimboldo]], [[Karel van Mander (I)|Karel van Mander]], [[Hans Vredeman de Vries]], [[Adriaen de Vries]], die hem drie maal portretteerde, [[Hans von Aachen]], [[Roelant Savery]], [[Bartholomeus Spranger]] en [[Joris Hoefnagel]]. Rudolf bouwde een enorme kunstcollectie op. Vredeman de Vries en zijn zoon Paul waren betrokken bij de decoratie van zijn kunstgalerij. De wanden werden versierd met geschilderde doorkijkjes en imaginaire ruimten, en niet langer met [[wandtapijt]]en. Toen Zweden in 1648 Praag bezette, was hun hoofddoel de burcht en de door Rudolf aangelegde kunstverzameling.

[[Tycho Brahe]] en [[Johannes Kepler]], de twee grote astronomen van die tijd, bekleedden na elkaar de functie van "keizerlijke mathematicus". Maar Rudolfs brede belangstelling ging ten koste van de staatszaken. Een mooie tekening van de sfeer aan zijn hof geeft [[Harry Mulisch]] in het derde hoofdstuk van het boek [[De procedure]]: ''De Golem''.

== Bestuur ==
Als bestuurder was Rudolf II veel minder succesvol. Aan het begin van de 17e eeuw was er een onhoudbare situatie ontstaan doordat hij zijn bestuurlijke taken verwaarloosde. [[Hendrik Julius van Brunswijk-Wolfenbüttel]] werd te hulp geroepen om de financiën te reorganiseren. Een van zijn laatste officiële daden was in 1609 het toekennen van godsdienstvrijheid en privileges aan de protestanten in [[Silezië]] en Bohemen, zeer tegen de zin van zijn opperkanselier Zdeněk Vojtěch von Lobkowicz. Dit heeft bijgedragen aan het uitbreken van de [[Dertigjarige Oorlog]] in 1618. 

=== Oost-Europa ===
Wat begon als een schermutseling tussen de [[beylerbey]] van de [[Eyalet]] van [[Bosnië (Ottomaanse provincie)|Bosnië]] en de [[Ban (landvoogd)|ban]] van [[Kroatië]] ontaardde in een [[Vijftienjarige Oorlog|Lange Oorlog]] (1593-1606). Rudolf wist van geen ophouden. Familieleden, onder leiding van zijn jongere broer [[keizer Matthias|Matthias van Oostenrijk]], die enkele jaren ervoor nog tot [[landvoogd]] van de opstandige Nederlanden was benoemd, voorop, grepen in ([[Vrede van Libeň]], 1608) en ontnamen Rudolf II steeds meer gebieden en schoven hem ten slotte volledig opzij. Na zijn dood in 1612 volgde Matthias hem op.
{{clearleft}}
== Huwelijk ==
Hoewel hij voorbestemd was om te trouwen met [[Isabella van Spanje]] vond het huwelijk nooit plaats en trouwde zij met Rudolfs broer [[Albrecht van Oostenrijk|Albrecht]]. Wel is bekend, dat Rudolf bij de volgende vrouwen kinderen had:
*''Catherina de Estrada'' (gestorven [[1629]])
**Julius Caesar ([[1586]] – [[1609]])
**Karel ([[1603]] – [[1628]])
*''Eufémia van Rosenthal''
**Charlotte ([[1591]] – [[1662]])
**Johan Matthias ([[1594]] – [[1626]])
*''Onbekende moeder''
**Anna Dorothea ([[1580]] – [[1624]])
**Dorothea ([[1612]] -[[1694]])

== Voorouders==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Keizer Rudolf II
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Filips I van Castilië]] (1478-1506) <br />∞ 1496 <br />[[Johanna van Castilië]] (1479-1555)
|colspan="2"| [[Wladislaus II van Hongarije]] (1456-1516)<br /> ∞ 1502 <br />[[Anna van Foix-Candale]] (1484-1506)
|colspan="2"| [[Filips I van Castilië]] (1478-1506) <br />∞ 1496 <br />[[Johanna van Castilië]] (1479-1555) <br />
|colspan="2"| [[Emanuel I van Portugal]] (1469-1521) <br />∞ 1500 <br /> [[Maria van Aragón (1482-1517)|Maria van Aragón]] (1482-1517) <br /> 
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|  [[Keizer Ferdinand I (1503-1564)|Keizer Ferdinand I]] (1503-1564) <br />∞ 1521<br />[[Anna van Bohemen en Hongarije]] (1503–1547) <br />
|colspan="4"| [[Keizer Karel V]] (1500-1558) <br />∞ <br />[[Isabella van Portugal (1503-1539)|Isabella van Portugal]] (1503-1539)<br />
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"| [[Keizer Maximiliaan II]] (1527-1576) <br />∞ 1548 <br /> [[Maria van Spanje]] (1528-1603) <br />
|- bgcolor="#E0E0E0"
|colspan="9"| '''Keizer Rudolf II (1552-1612)'''
|}

{{Appendix|1=Bron|2=
* Brigitte Vacha (Hrsg.): Die Habsburger. Eine europäische Familiengeschichte. Wien 1992.
}}
{{Navigatie Rooms-Duitse keizers en koningen}}
{{Navigatie koningen Hongarije}}

{{DEFAULTSORT:Rudolf II}}
[[Categorie:Aartshertog van Oostenrijk]]
[[Categorie:Alchemist]]
[[Categorie:Koning van Duitsland]]
[[Categorie:Habsburg]]
[[Categorie:Keizer van het Heilige Roomse Rijk]]
[[Categorie:Koning van Hongarije]]
[[Categorie:Koning van Bohemen]]
[[Categorie:Keurvorst van Bohemen]]
[[Categorie:Persoon in de Tachtigjarige Oorlog]]
[[Categorie:Persoon in de 16e eeuw|Keizer Rudolf II]]
[[Categorie:Persoon in de 17e eeuw|Keizer Rudolf II]]