Brontekst bekijken van Gereedschap

[[Bestand:SRH-zolder-1-4-2023-IMG 8620.jpg|300px|left|thumb]][[Bestand:SRH-zolder-1-4-2023-IMG 8616.jpg|300px|thumb]][[Bestand:20060513 toolbox.jpg|thumb|Handgereedschap]]
Onder '''gereedschap''' verstaat men hulpmiddelen die worden gebruikt om taken uit te voeren en die deze vaak eenvoudiger maken. <ref>{{Citeer web |url=https://gtb.ivdnt.org/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M019281&lemmodern=gereedschap&Betekenis_id=M019281.bet.5 |titel=Woordenboek der Nederlandsche taal (1500-heden): Gereedschap |datum=1887 |bezochtdatum=2025-04-26 |uitgever=Instituut voor de Nederlandse Taal |taal=nl}}</ref>  Zo kent men bijvoorbeeld keukengereedschap of schrijfgereedschap. Het kan zijn dat gereedschp bestaat uit hulpmiddelen voor de handwerksman (hamer, nijptang, schroevendraaier, beitel enz.), waartoe ook de toestellen voor meten, spannen en vasthouden gerekend worden. Ook hulpstukken in de machinale bewerking (beitels, frezen enz.) noemt men gereedschap. Afhankelijk van de complexiteit van het [[apparaat]] spreekt men soms van gereedschap, en in andere gevallen van werktuigen of [[Machine|machines]]; naarmate het hulpmiddel geavanceerder of mechanischer is, worden deze termen vaker gebruikt. <ref>{{Citeer boek |titel=Oosthoeks Encyclopedie Deel 6 |taal=nl |uitgever=A. Oosthoek's Uitgeversmaatschappij N.V. |plaats=Utrecht |datum=1968 |pagina=145 |editie=6de druk |hoofdstuk=Gereedschap}}</ref> 

Mensen kunnen gereedschap gebruiken, maar ook bij [[mensapen]], [[Kraaien|kraaiachtigen]], [[Goffins kaketoe]]s, [[zeeotter]]s en [[dolfijnen]] neemt men het gebruik van gereedschap waar.

Andere termen die gebruikt worden voor bepaalde typen gereedschap zijn ''gerei'' (meervoud van zachter gereedschap) en ''instrument'' (over het algemeen een meer geavanceerd of erg specialistisch stuk gereedschap). Er zijn stukken gereedschap die in verschillende velden worden gebruikt, maar vaak is gereedschap zeer gespecialiseerd voor een bepaalde toepassing, bijvoorbeeld voor [[houtbewerking]].

== Soorten gereedschap ==
Gereedschap kan onderverdeeld worden in verscheidene categorieën:

=== Handgereedschap ===
{{Kolommen lijst |breedte=15 |inhoud=
* [[avegaar]]
* [[beitel]]
* [[bijl (hoofdbetekenis)|bijl]]
* [[boor (gereedschap)|boor]]
* [[centerpons]] (centerpunt, puntslag)
* [[cijferpons]]
* [[draadtap]]
* [[drevel]]
* [[doorslag (gereedschap)|doorslag]] (pendrijver)
* [[dopsleutel]]
* [[Engelse sleutel]]
* [[figuurzaag]]
* [[frees (gereedschap)|frees]]
* [[fretboor]]
* [[glassnijder (gereedschap)|glassnijder]]
* [[grondschaaf]]
* [[guts]]
* [[Hamer (gereedschap)|hamer]]
* [[Holpijp (gereedschap)|holpijp]]
* [[beugelzaag|ijzerzaag]] (beugelzaag)
* [[juniorzaag]]
* [[kabelklemtang]]
* [[koevoet (gereedschap)|koevoet]]
* [[komstaaldraadborstel]]
* [[kruishout]]
* [[letterpons]]
* [[lijmklem]] (lijmtang)
* [[mes (voorwerp)|mes]]
* [[nijptang]]
* [[perforator]]
* [[pijpsleutel]]
* [[plamuurmes]]
* [[poelietrekker]]
* [[pompschroevendraaier]]
* [[priem (gereedschap)|priem]] (els)
* [[revolverponstang]]
* [[schaaf]]
* [[schaar (gereedschap)|schaar]]
* [[schildershakmes]]
* [[schraapstaal]]
* [[schroevendraaier]]
* [[spanningzoeker]]
* [[schrijfhaak]]
* [[Schuurkurk|schuurblok]] (schuurkurk)
* [[Slagsleutel (gereedschap)|slagsleutel]]
* [[sleutel (gereedschap)|sleutel]]
* [[snijblok|draadsnijder]]
* [[rattenstaart (gereedschap)|rattenstaart]]
* [[tang (gereedschap)|tang]]
* [[tas (gereedschap)|tas]]
* [[verfkrabber]]
* [[verfsteker]]
* [[verstekbak]]
* [[verstekzaag]]
* [[vuist (gereedschap)|vuist]]
* [[vijl]]
* [[wringijzer]]
* [[zaag]]
* [[zaagklem]]
* [[zweihaak]] (zwaaihaak)
}}

=== Hulpmiddelen bij gereedschappen ===
* [[aambeeld (gereedschap)|aambeeld]]
* [[bankschroef]]
* [[krik]]
* [[lasbril]]
* [[loopkat]]
* [[gehoorbescherming]]
* [[katrol]]
* [[katrol|takel]]
* [[veiligheidsbril]]
* [[veiligheidshelm]]
* [[werkbank]]

=== Machinegereedschap ===
{{Zie ook|Zie ook [[Machinegereedschap]]}}

{{BeginKolommen|compact=ja}}<div class="kolommen kolommen-auto kolommen-compact">
</div>
Machinale equivalenten van handgereedschap:
* [[draaibank]], [[freesmachine]], [[metaaldraaibank]] (dit zijn beitels)
* [[boormachine]], [[klopboormachine]], [[boorhamer]], [[drilboor]]
* [[schaafbank]], [[vlakbank]], [[vandiktebank]] (dit zijn schaven)
* [[knipschaar]]
* [[accuboormachine]] (gebruikt als schroevendraaier)
* [[schuurmachine]] (schotelschuurmachine)
* [[bandzaag]], [[cirkelzaag]]
** [[decoupeerzaag]]
** [[figuurzaagmachine]]
** [[kettingzaag]] (motorzaag)
** [[lintzaag]]
** [[radiaalzaag]]
** [[zaagmachine]]
{{NieuweKolom}}
Overig machinaal gereedschap:
* [[elektrische slijpmachine]]
* [[graveermachine]]
* [[haakse slijper]]
* [[stansmachine]]
* [[afkantpers|zetbank]] (afkantpers)
{{EindeKolommen}}

=== Meetgereedschap ===
{{Zie hoofdartikel|meetgereedschap}}
{{BeginKolommen|compact=ja}}
Voor het meten van lengtes:
* [[duimstok]]
* [[meetlat]]
* [[meetlint]]
* [[Micrometer (instrument)|micrometer]]
* [[rolmaat]]
* [[schuifmaat]]
* [[Geodriehoek]]
{{NieuweKolom}}
Ander meetgereedschap:
* [[bandenspanningsmeter]]
* [[curvimeter]]
* [[gradenboog]]
* [[kaliber (instrument)]]
* [[krompasser]]
* [[multimeter]] (stroom-. spanning-, weerstand-, universeelmeter)
* [[schietlood]]
* [[schroefdraadmeter]]
* [[Sonde (meetinstrument)|sonde of taster]]
* [[steekpasser]]
* [[vlakplaat]]
* [[voelermaat]]
* [[waterpas (bouwkunde)|waterpas]]
{{EindeKolommen}}

=== Tekengereedschap ===
{{Kolommen lijst | aantal=2 | compact=ja |inhoud=
* [[afrondingsmal]] of tekenschaats
* [[doezelaar]]
* [[gatenplaat]] of [[cirkelmal]]
* [[gradenboog]]
* [[Graphos]] van Pelikan
* [[Kleurpotlood|kleurpotloden]]
* [[krijtstift]] gebruikt in de bouw
* [[Lettersjabloon|lettersjablonen]] met alle mogelijke letter- en cijfertypen
* [[liniaal]]
* [[Passer (gereedschap)|passer]] en [[valpasser]]
* [[Rapidograph]], buisjespen van Rotring
* [[schaalstok]]
* [[spatlijn]]
* [[stifthouder]]s van Pentel
* [[strooklat]]ten
* [[tekendriehoek]]en van 45/45 en 60/30 graden
* [[tekenhaak]] of [[tekenmachine]]
* [[tekenplank]] of [[tekenbord]]
* [[parallelliliaal]]
* [[Potlood|tekenpotloden]] in vele hardheden, ook als [[vulpotlood]]
* [[Tekensjabloon|tekensjablonen]] voor alle mogelijke vakgebieden
* [[tekentafel]]
* [[timmermanspotlood]]
* [[trekpen]]
* [[Gum (materiaal)|vlakgum]] of [[Gum (materiaal)|stuf]]
}}

=== Schildersgereedschap ===
{{Kolommen lijst |breedte=15 | aantal=2 | compact=ja |inhoud=
* [[bokkenpoot (kwast)|bokkenpoot]]
* [[kitspuit|kitpistool]] (kitspuit)
* [[kwast (gereedschap)|kwast]]
* [[palet]]
* [[schildersmes|paletmes]] (schildersmes)
* [[passe-partoutsnijder]]
* [[penseel]]
* [[plamuurmes]]
* [[schuurkurk|schuurblok]] (schuurkurk)
* [[schuurmachine]]
* [[schildersezel]]|
* [[schilderstok]]
* [[verfafbrander]]
* [[verfkrabber]] (verfschraper)
* [[verfmenger]]
* [[verfroller]]
* [[verfspuit]]
}}

=== Tuingereedschap ===
{{Zie hoofdartikel|tuingereedschap}}

=== Landbouwgereedschap ===
{{Zie hoofdartikel|landbouwwerktuig}}

=== Huishoudelijk gereedschap ===
{{Kolommen lijst |breedte=10 | aantal=2 | compact=ja |inhoud=
* [[bezem]]
* [[stoffer en blik]]
* [[boender]]
* [[luiwagen]]
* [[vloertrekker]]
* [[mand]]
* [[mattenklopper]]
* [[ragebol (gereedschap)|ragebol]]
* [[raamwisser]] (wisser, trekker)
* [[strijkplank]]
}}

[[Elektrotechniek|Elektrische]] huishoudelijke gereedschappen worden meestal met de term ''[[Lijst van huishoudelijke apparatuur|huishoudelijke apparatuur]]'' aangeduid.

=== Gereedschap voor zelfverzorging ===
{{Kolommen lijst |breedte=10 | aantal=2 | compact=ja |inhoud=
* [[Borstel (gebruiksvoorwerp)|borstel]]
* [[eeltrasp]]
* [[Kam (verzorging)|kam]]
* [[nagelschaar]]
* [[pincet]]
* [[scheermes]]
* [[tandenborstel]]
* [[tandenstoker]]
* [[washandje]]
}}

=== Kook- en eetgereedschap ===
{{Kolommen lijst |breedte=10 |inhoud=
* [[mes (voorwerp)|mes]]
* [[lepel (bestek)|lepel]]
* [[vork (bestek)|vork]]
* [[broodmes]]
* [[pan (voorwerp)|pan]]
* [[wok]]
* [[opscheplepel]]
* [[pollepel]]
* [[schuimspaan]]
* [[spatel (glazuren)|spatel]]
* [[bakspatel]]
* [[blikopener]]
* [[afwasborstel]]
* [[schaal (voorwerp)|schaal]]
* [[Weegschaal (voorwerp)|weegschaal]]
}}

=== Naaigereedschap ===
{{Zie hoofdartikel|Naaigerei}}

{{Kolommen lijst |breedte=10 |inhoud=
* [[borduurmachine]]
* [[borduurring]]
* [[Breinaald|breipen]]
* [[breimachine]]
* [[haaknaald]]
* [[kleermakerskrijt]]
* [[maasbal]]
* [[Naald (naaigerei)|naald]]
* [[naaimachine]]
* [[Radeerwiel]]
* [[Rokkenspuit]]
* [[Schaar (gereedschap)|schaar]]
* [[speld]]
* [[vingerhoed]]
}}<div class="kolommen-lijst" style="column-width:10em;">

*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Borduurmachine&action=tinymceedit&redlink=1 borduurmachine]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Borduurring&action=tinymceedit&redlink=1 borduurring]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Breinaald&action=tinymceedit&redlink=1 breipen]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Breimachine&action=tinymceedit&redlink=1 breimachine]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Haaknaald&action=tinymceedit&redlink=1 haaknaald]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Kleermakerskrijt&action=tinymceedit&redlink=1 kleermakerskrijt]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Maasbal&action=tinymceedit&redlink=1 maasbal]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Naald_(naaigerei)&action=tinymceedit&redlink=1 naald]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Naaimachine&action=tinymceedit&redlink=1 naaimachine]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Radeerwiel&action=tinymceedit&redlink=1 Radeerwiel]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Rokkenspuit&action=tinymceedit&redlink=1 Rokkenspuit]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Schaar_(gereedschap)&action=tinymceedit&redlink=1 schaar]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Speld&action=tinymceedit&redlink=1 speld]
*[https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Vingerhoed&action=tinymceedit&redlink=1 vingerhoed]
</div>

=== Werkplaatsgereedschap ===
[[Bestand:Vandiktebank2.jpg|thumb|160px|Vandiktebank]]
Op een [[werkplaats]] worden verschillende gereedschappen en werktuigen gebruikt, zoals:
* [[aambeeld (gereedschap)|aambeeld]]
* [[bankschroef]]
* [[houtdraaibank]]
* [[radiatorkwast]]
* [[vandiktebank]]
* [[vlampolijstmachine]]

=== Smeedgereedschap ===
De [[smid]] gebruikt in de [[smederij]] onder andere:
* [[aambeeld (gereedschap)|aambeeld]]
* [[blaasbalg]]
* [[smid|smidshamer]]
* [[smidsvuur]]

=== Redgereedschap ===
* [[Hydraulisch redgereedschap]]

=== Militair gereedschap ===
* [[gevechtswapen]]

=== Boordgereedschap ===
[[Boordgereedschap]] is het bij een voer- of vaartuig aan boord meegenomen gereedschap. Meestal wordt standaard bij een nieuw voertuig boordgereedschap meegeleverd. Dat gereedschap heeft zelden de kwaliteit van gereedschap waarmee een [[monteur]] werkt.

=== Overige ===
* [[Vonkvrij gereedschap]]
{{Appendix|2=
<references />
}}

[[Categorie:Gereedschap| ]]