Brontekst bekijken van Führer

[[Bestand:Arno Breker Adolf Hitler(1938).jpg|thumb|150px|Buste van Adolf Hitler gemaakt door [[Arno Breker]]. Tijdens het nazi-bewind in Duitsland stond in veel regeringsgebouwen, gemeentehuizen en rechtszalen op een prominente plaats een kopie van deze buste van ''Der Führer'' opgesteld.]]
'''Führer''' ([[Duits]] voor ''leider'', ''gids'', ''voerman'') is de Duitse titel waarmee [[Adolf Hitler]] wordt aangeduid. 

== Gebruik van de term ==
Hij voerde deze titel al binnen zijn partij, de [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|NSDAP]], en kreeg hem op regeringsniveau na de dood van [[Paul von Hindenburg]] op [[2 augustus]] [[1934]], toen hij naast de functies van [[Rijkskanselier (Duitsland)|rijkskanselier]] (de regeringsleider) ook de functie van [[Rijkspresident]] (het staatshoofd van Duitsland) bemachtigde. Door de vereniging van deze functies in zijn hand was Hitler vanaf die tijd ''de facto'' de [[dictator (modern)|dictator]] van Duitsland: hij bepaalde nu alleen wat er gebeurde in het land. De term was afgeleid van de term ''[[Duce]]'' (leider) die [[Benito Mussolini]] voor zichzelf gebruikte.

Het [[Führerprinzip]], in het Nederlands ''leidersbeginsel'', was een van de pijlers van een fascistische staat. Burgerlijke organisaties (gemeenten, culturele organisaties, sportverenigingen, politieke partijen) kregen hierin van staatswege een leider opgedrongen. Burgers dienden die boven hen gestelde leider onvoorwaardelijk te gehoorzamen. De benoemde leider was uiteindelijk verantwoording schuldig aan het staatshoofd, i.e. de dictator. 

De opvolger van Hitler was [[Karl Dönitz]] maar deze droeg niet de titel Führer. Hij trad na de dood van Hitler aan als alleen rijkspresident, dus staatshoofd, omdat Hitler in zijn testament had bepaald dat er maar één 'führer' (hijzelf) kon zijn in de Duitse geschiedenis. Hitlers propagandaminister [[Joseph Goebbels]] was door Hitler aangesteld als zijn opvolger als regeringsleider (rijkskanselier) maar deze pleegde vlak na Hitlers zelfmoord eveneens zelfmoord.

De Nederlander [[Anton Mussert]] mocht zich in [[1942]] ''leider van het Nederlandse volk'' noemen. Ook andere dictators voerden soortgelijke titels, zoals [[Francisco Franco]] (''[[Caudillo]]'') en de Kroaat [[Ante Pavelić]] (''[[Poglavnik]]'').

== Negatief imago van de term ==
Van de negatieve connotatie die het woord Führer in het Nederlands heeft, onder andere door de in Nederland begane oorlogsmisdaden door de Duitse bezetters in naam van de 'Führer', is in het Duits veel minder sprake. Het woord betekent nog altijd gewoon leider, gids, aanvoerder of bestuurder. ''Führer'' is mannelijk, de vrouwelijke variant is ''Führerin''.

[[Categorie:Terminologie van nazi-Duitsland]]
[[Categorie:Titulatuur]]